Ζούμε σε μια εποχή όπου η εικόνα προηγείται της ουσίας και η εντύπωση συχνά υπερκαλύπτει την αλήθεια. Ο εγωισμός δεν εμφανίζεται πλέον ως ωμή αλαζονεία εκδηλώνεται ως αυτοπροστασία. Ο ναρκισσισμός δεν φέρει πάντα τη μορφή υπεροψίας συχνά κρύβεται πίσω από μια αδιάκοπη ανάγκη επιβεβαίωσης. Και κάπως έτσι, ανεπαίσθητα, η καθημερινότητά μας έχει γεμίσει ανθρώπους που συνυπάρχουν, αλλά δυσκολεύονται να συνδεθούν ουσιαστικά.

«Ο σύγχρονος εγωισμός δεν φωνάζει αμύνεται.»

Ο υγιής εγωισμός είναι απαραίτητος. Μας επιτρέπει να θέτουμε όρια, να διεκδικούμε σεβασμό, να προστατεύουμε την ψυχική μας ισορροπία. Όταν όμως μετατρέπεται σε διαρκή άμυνα, σε σύγκριση και σε ανάγκη επικράτησης, τότε παύει να λειτουργεί προστατευτικά και αρχίζει να απομονώνει. Ο άνθρωπος που δεν αντέχει τη διαφωνία, που εκλαμβάνει κάθε κριτική ως επίθεση που δυσκολεύεται να ζητήσει συγγνώμη, δεν είναι ισχυρός είναι ευάλωτος και φοβισμένος.

«Η αληθινή δύναμη δεν βρίσκεται στην υπεροχή αλλά στην ικανότητα να παραμένεις ανοιχτός.»

Ο ναρκισσισμός της εποχής δεν ταυτίζεται απαραίτητα με κλινική διάγνωση. Αποτελεί περισσότερο πολιτισμική τάση. Μια υπερβολική εστίαση στο «πώς προβάλλομαι» αντί στο «ποιος είμαι». Μια διαρκής σκηνοθεσία της ζωής, όπου η αξία μετριέται σε απήχηση και όχι σε βάθος. Όταν η ταυτότητα εξαρτάται αποκλειστικά από την εξωτερική αναγνώριση, η εσωτερική σταθερότητα γίνεται εύθραυστη. Και ένας εύθραυστος άνθρωπος αντιδρά συχνά με άμυνα αντί με κατανόηση.

«Όταν η αυτοεκτίμηση εξαρτάται από το χειροκρότημα, η σιωπή γίνεται απειλή…..»

Έτσι εξηγείται και η αποξένωση. Δεν σταματήσαμε να μιλάμε σταματήσαμε να ακούμε με πρόθεση κατανόησης. Δεν παύσαμε να σχετιζόμαστε παύσαμε να επενδύουμε στη βαθύτερη επαφή. Οι σχέσεις γίνονται ρηχές όταν λείπει η ψυχολογική ασφάλεια. Όταν φοβόμαστε να δείξουμε αδυναμία, όταν αποφεύγουμε την ειλικρίνεια για να μη διαταραχθεί η εικόνα, όταν η σύγκριση αντικαθιστά τη συνεργασία.

«Η σύνδεση απαιτεί θάρρος η επιφάνεια απαιτεί μόνο ρόλο…..»

Το γεγονός ότι οι σχέσεις είναι ρηχές και επιφανειακές δεν οφείλεται σε έλλειψη νοημοσύνης. Συχνά είναι αποτέλεσμα εξάντλησης και διαρκούς πίεσης. Σε μια καθημερινότητα γεμάτη ταχύτητα και υπερδιέγερση, η ουσιαστική παρουσία μοιάζει απαιτητική. Να είσαι πραγματικά εκεί. Να ακούς χωρίς να ετοιμάζεις απάντηση. Να επιτρέπεις στον άλλον να διαφωνεί χωρίς να νιώθεις ότι απειλείσαι.

Και μέσα σε αυτή την πραγματικότητα γεννήθηκε ένα ακόμη φαινόμενο οι εξαφανίσεις. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν φεύγουν  εξαφανίζονται. Σιωπούν χωρίς εξήγηση, αποσύρονται χωρίς ανάληψη ευθύνης και αφήνουν πίσω τους ερωτηματικά που τα σηκώνουν άλλοι. Η απουσία τους γίνεται βάρος σε ξένους ώμους, γιατί είναι πιο εύκολο να κατηγορηθεί εκείνος που έμεινε παρά εκείνος που χάθηκε.

Πίσω όμως από αυτές τις εξαφανίσεις δεν κρύβεται μυστήριο κρύβεται ανάγκη. Ανάγκη για γρήγορη, επιφανειακή αγάπη. Για προσοχή που διαρκεί όσο μια ειδοποίηση. Για επιβεβαίωση που έρχεται από πολλά πρόσωπα αλλά δεν ριζώνει σε κανένα. Ζούμε στην εποχή της ψευδαίσθησης της αφθονίας η οθόνη υπόσχεται άπειρες επιλογές, άμεση αντικατάσταση, διαρκώς καινούρια πρόσωπα. Αν κάτι σε δυσκολέψει, υπάρχει πάντα ένα επόμενο μήνυμα, μια νέα αρχή χωρίς ιστορία.

Η μοναξιά δεν θεραπεύεται απλώς ανακυκλώνεται μέσα σε σχέσεις που δεν αφήνουν χώρο για αληθινή σύνδεση. Αγαπούν μόνο την αντανάκλαση που τους επιστρέφει ο κόσμος, όχι τον άνθρωπο δίπλα τους. Το κενό τους δεν ζητά συγχώρεση ζητά θαυμασμό, μια ψευδαίσθηση που καλύπτει την αδυναμία τους να επενδύσουν πραγματικά. Η συναισθηματική τους αφθονία μετριέται σε μηνύματα, όχι σε βάθος σχέσης και κάθε νέα αρχή γίνεται εργαλείο για να γεμίζουν το εγώ τους.

«Το μόνο που αφήνουν πίσω τους δεν είναι οι άνθρωποι είναι η ηχώ του κενού τους».

Δεν αναζητούν ουσία αναζητούν αντανάκλαση. Πηγαίνουν από δω και από εκεί όχι γιατί ψάχνουν τον άνθρωπο της ζωής τους, αλλά γιατί τρέφονται από το μοτίβο της διαρκούς μετακίνησης. Από το πρώτο βλέμμα που θαυμάζει. Από την αρχή που δεν απαιτεί συνέπεια. Το μοτίβο γίνεται πιο σημαντικό από τον άνθρωπο. Και τελικά αυτό που αγαπούν περισσότερο δεν είναι τα πρόσωπα  είναι η δυνατότητα να φεύγουν χωρίς να μένουν, να παίρνουν χωρίς να επενδύουν, να γεμίζουν το εγώ τους χωρίς ποτέ να γεμίζουν τα κενά τους.

«Δεν ήταν η απόσταση το πρόβλημα ήταν ο φόβος της εγγύτητας…..»

Ίσως το πρόβλημα δεν είναι ότι οι άνθρωποι έγιναν πιο εγωκεντρικοί. Είναι ότι έγιναν πιο ανασφαλείς. Και η ανασφάλεια, όταν δεν αναγνωρίζεται, μεταμφιέζεται σε ειρωνεία, ψυχρότητα ή αδιαφορία. Πίσω από κάθε υπερβολική ανάγκη επιβολής υπάρχει συχνά ένας άνθρωπος που δεν έμαθε πώς να σχετίζεται χωρίς να θωρακίζεται.

«Ο εγωισμός είναι συχνά η πανοπλία μιας πληγής που δεν επουλώθηκε…..»

Η απάντηση δεν βρίσκεται στην καταδίκη της εποχής, αλλά στην προσωπική ευθύνη. Στην επιλογή να καλλιεργήσουμε ενσυναίσθηση αντί για ανταγωνισμό. Να επιλέγουμε βάθος αντί για εντύπωση. Να επιτρέπουμε στον εαυτό μας και στους άλλους να είναι ατελείς χωρίς να ακυρώνονται.

Ίσως τελικά το πιο θαρραλέο πράγμα στην εποχή της αυτοπροβολής να είναι η απλότητα. Να κοιτάς τον άλλον χωρίς φίλτρα και να τον αντιμετωπίζεις ως άνθρωπο όχι ως καθρέφτη του εαυτού σου.

«Η ελευθερία της ψυχής έρχεται όταν σταματάμε να επιμένουμε στο ποιοι φαινόμαστε και ξεκινάμε να είμαστε…..»

Λίλα Κακαλέτρη 

Φιλόλογος με πιστοποιητικό στην Δικαστική Ψυχολογία