«Το παλιό σπίτι έπρεπε να γκρεμιστεί ώστε στη θέση του να σηκωθεί ένα καινούργιο. Οδηγούσα τον αρχιτέκτονα μέσα από τα άδεια δωμάτια και του διηγούμουν, εν τω μεταξύ, μερικές ιστορίες. Οι σχισμένες ταπετσαρίες, τα θολά τζάμια, οι σκουρόχρωμες σόμπες - όλα αυτά πριν από λίγο καιρό - κουβαλούσαν μια σφύζουσα ζωή και ξυπνούσαν αναμνήσεις.»
Αντόν Τσέχωφ – «Τo παλιό σπίτι. Διήγηση του ιδιοκτήτη.»
Οι ληξιαρχικές πράξεις θανάτου των παλαιών σπιτιών της Σπάρτης όλο και πληθαίνουν: Ακόμα ένα εντυπωσιακό, παλαιό σπίτι της Σπάρτης, (Ευαγγελιστρίας 20 και Χαμαρέτου 99) ντύθηκε με τα «σάβανα» του θανάτου.
Πρόκειται για την οικία ΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, λαδέμπορου.
Καταπληκτικό, διώροφο, μεγάλο, γωνιακό σπίτι, με κεραμίδια παλαιάς κοπής, αντιπροσωπευτικό του ύφους των παλιών σπιτιών της Σπάρτης, πριν επικρατήσει ο νεοκλασικισμός. Θριγκός ψηλά, κάτω από τη στέγη, ανοίγματα ορόφου με κουφώματα «έξω περασιά» και εσωτερικά παντζούρια συμπαγή (σκιάδια).
Όψη Ευαγγελιστρίας: Δυο μαρμάρινοι εξώστες, οι οποίοι στηρίζονται σε αδιακόσμητα μαρμάρινα φουρούσια, με ωραία χυτοσιδηρά κιγκλιδώματα και με δυο μεγάλα παράθυρα ανάμεσά τους.
Κάτω από τα μπαλκόνια βρίσκεται η ανάγλυφη διαχωριστική ζώνη των ορόφων, στο ύψος της οποίας διακρίνονται και τα μεταλλικά άγκιστρα, τα οποία με εσωτερική σύνδεση μεταξύ τους, στερέωναν τη λιθοδομή των αντικρινών τοίχων.
Στο ισόγειο υπάρχει η κεντρική είσοδος με χτιστές παραστάδες, επιστύλιο και ωραία ταμπλαδωτή, συμπαγή, ξύλινη εξώπορτα, με φεγγίτη. Τρία παράθυρα στο ισόγειο και αριστερά, στο δυτικό μέρος, αυλή κλεισμένη με μάντρα ψηλή και είσοδο με αυθεντική ξύλινη, τρίφυλλη, ταμπλαδωτή αυλόθυρα.
Όψη Χαμαρέτου: Τρία παράθυρα στον όροφο, όμοια με αυτά της πρόσοψης της Ευαγγελιστρίας και άλλα δυο παράθυρα στο ισόγειο. Στο βορινό τμήμα του σπιτιού υπάρχει μεταγενέστερη προσθήκη-επέκταση με ξεχωριστή είσοδο, η οποία φέρει συμπαγή ξύλινη ταμπλαδωτή εξώπορτα.
Το κτίριο δεν είχε συντηρηθεί, επί 10ετίες, κι αυτό του έδινε μια ξεχωριστή γοητεία αυθεντικότητας, έτσι όπως καμάρωνε με τα πολυκαιρισμένα κουφώματά του, τις σκουριές στα κιγκλιδώματα και τις ξεφτισμένες ώχρες στους τοίχους, από τα βαψίματα αλλοτινών καιρών.
Σ’ ένα σημείο, μάλιστα, του τοίχου του ισογείου, επί της Χαμαρέτου, η ξεφλουδισμένη ώχρα είχε αποκαλύψει ένα χειρόγραφο σύνθημα της κατοχής, γραμμένο με πινέλο, κόκκινη μπογιά και ωραία καλλιγραφικά γράμματα:
«Πρωτοπόρος των δυνάμεων της προόδου ο Κόκκινος Στρατός, γκρεμίζει τα σχέδια της αντίδρασης».
Ζωντανή Ιστορία, σ’ όλα τα επίπεδα !
Σπάρτη 30-3-2026
Βαγγέλης Μητράκος
*Στοιχεία και φωτογραφίες, από το προς έκδοση (αν και όταν) βιβλίο μου:
«Τα όμορφα σπίτια της Σπάρτης»