Καλντερίμι Παλαιολόγου

Το «καλντερίμι» που φτιάχτηκε στην Παλαιολόγου και διαφημίστηκε ως «ανάπλαση» ξηλώνεται και βουλιάζει. Καλύτερα κυκλοφορούν τα αυτοκίνητα σ’ έναν αγροτικό δρόμο παρά στο πιο κεντρικό σημείο της πόλης.

Τι μέλλει γενέσθαι για να εξαλειφθεί αυτή η ντροπή που μας εκθέτει;

Αρχαία Σπάρτη

Ένα κακοφτιαγμένο και πολλαπλώς φθαρμένο πλακόστρωτο, «οδηγεί» τους επισκέπτες στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου. Τους υποδέχεται ένα χορταριασμένο τμήμα του τείχους και δεξιά και πίσω του ένα μονοπάτι τύπου ζούγκλας, που έχουν διανοίξει οι επισκέπτες προσπαθώντας να περάσουν μέσα από το ψηλό χορτάρι για να δουν τα αρχαία που υπάρχουν εκεί. Τα κουβούκλια υποδοχής, ενημέρωσης και αναμνηστικών στην είσοδο,  παραμένουν έρημα και κλειστά από την εποχή της τοποθέτησής τους πριν από κάποια χρόνια και οι ενημερωτικές πινακίδες πλήρως φθαρμένες. 

Απογοήτευση με το … «καλημέρα».

Ασφάλεια σχολικών κτηρίων

Τα έργα συντήρησης του Γυμναστηρίου που βρίσκεται στο Α΄ Γυμνάσιο - Λύκειο Σπάρτης αποκάλυψαν ένα κτήριο (40 χρόνων περίπου) κυριολεκτικά σαθρό, από τα θεμέλια μέχρι τη στέγη. 

Ποιοι μελέτησαν; Ποιοι κατασκεύασαν; Ποιοι επέβλεψαν; Ποιοι παρέλαβαν; Γιατί το γυμναστήριο λειτουργούσε ενώ τα σημάδια της φθοράς και των προβλημάτων του φώναζαν από πολύ καιρό; 

To «κάλλιο αργά παρά ποτέ» ΔΕΝ ισχύει για τους σχολικούς χώρους.

Και με την ευκαιρία: Τα κτίρια 2ου Γυμνασίου/Λυκείου και 3ου Γυμνασίου Σπάρτης, για τα οποία είχε γίνει επίσημη καταγγελία, το 2011, στο δημοτικό συμβούλιο Σπάρτης, ότι (ενδεχομένως) έχουν σοβαρά στατικά προβλήματα, ελέγχθηκαν στα πλαίσια του προσεισμικού ελέγχου 2024-2025; 

Αν «ναι», ποια ήταν τα αποτελέσματα του ελέγχου; Αν «όχι», πότε , επιτέλους, θα ελεγχθούν για να τελειώνει αυτή η σοβαρή 15χρονη εκκρεμότητα, που έχει άμεση σχέση με την ασφάλεια των μαθητών και των εκπαιδευτικών;

Η μοίρα των αγαλμάτων

Α) Το βάθρο για την προτομή του Ήρωα και Εθνομάρτυρα Χρήστου Καρβούνη, που εκτελέστηκε στο Μονοδέντρι από τους Γερμανούς, ΑΚΟΜΑ περιμένει την τοποθέτηση της προτομής, που φιλοτέχνησε και δώρισε ο εξέχων Σπαρτιάτης Γλύπτης Δημοσθένης Ν. Τζανάκος. 

ΩΣ ΠΟΤΕ; Τι είναι αυτό που εμποδίζει και καθυστερεί την τοποθέτηση της προτομής του Χρήστου Καρβούνη;

Β) Η προτομή του Ήρωα-Δικηγόρου Κων/νου Ν. Παπαηλιού παραμένει βανδαλισμένη και βανδαλιζόμενη στην πλατεία Σαϊνοπούλου, στον Ν. Κόσμο, επί μια 30ετία τουλάχιστον. Έχω απευθυνθεί, έκτοτε, σε ΟΛΕΣ τις δημοτικές αρχές, (6 τον αριθμό), αλλά το άγαλμα παραμένει στην ίδια και χειρότερη κατάσταση.

Πέραν αυτού, κατά τη γνώμη μου,  η θέση αυτής της προτομής είναι στο Δικαστήριο της Σπάρτης, και προτείνω στον Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου κ. Ιωάννη Νικολόπουλο, σε συνεργασία με τον δήμο Σπάρτης, να συναποφασίσουν και να υλοποιήσουν την πρόταση αυτή.

(Ο έφεδρος ανθυπολοχαγός, Δικηγόρος Σπάρτης,  Κων/νος Παπαηλιού, σκοτώθηκε στις 5 Αυγούστου1921 στη νικηφόρα για τους Έλληνες μάχη του Τουμλού Μπουνάρ, αφού πολέμησε  ηρωικά και με αυταπάρνηση με τους άνδρες του λόχου του, εξοντώνοντας  2.000 Τούρκους, σύμφωνα με τα επίσημα πρακτικά του Στρατού. Μετά την επιτυχή κατάληξη της μάχης ο μέραρχος στρατηγός Ιωάννου αναζήτησε τον Πλαστήρα. Οι εύζωνες τον οδήγησαν στη σκηνή του. Ο στρατηγός Ιώαννου είδε τον Πλαστήρα να κλαίει, διότι είχε χάσει 3 αξιωματικούς (μεταξύ αυτών τον Κ. Παπαηλιού) και 34 στρατιώτες του....)

Γ) Στη  ΝΑ πλευρά του Δημοτικού Παιδικού Σταθμού Σπάρτης, σε μιαν έρημη περιοχή, όπου κανείς δεν συχνάζει και οι περαστικοί είναι ελάχιστοι, βρίσκεται τοποθετημένη, εδώ και χρόνια, με την πλάτη στα κάγκελα, η προτομή του Λάκωνα Κροκεάτη Ποιητή Νικηφόρου Βρεττάκου, ενός κορυφαίου και πολυβραβευμένου Έλληνα Ποιητή, που εξύμνησε, όσο λίγοι, την Αγάπη, την Ειρήνη, τον Ανθρωπισμό και το Ελληνικό Πνεύμα. 

Σίγουρα αυτή η ερημική και απομονωμένη τοποθεσία ΔΕΝ είναι εκείνη που ταιριάζει στο τεράστιο ανάστημα του Ποιητή και πρέπει να αλλάξει. Μιας και στην Δημοτική Βιβλιοθήκη Σπάρτης βρίσκεται το Αρχείο Νικηφόρου Βρεττάκου, δεν υπάρχει άλλος καταλληλότερος χώρος για να τοποθετηθεί η προτομή του Ποιητή παρά κάπου μπροστά ή στην είσοδο της Βιβλιοθήκης.

Δ) Στις 12 Νοεμβρίου 2023 έγιναν στο Διοικητήριο Λακωνίας τα αποκαλυπτήρια της προτομής του μεγάλου Μουσουργού της Σπάρτης Μιχαήλ Μαχαίρα, την οποία φιλοτέχνησε (ΚΑΙ αυτήν) ο καταξιωμένος Σπαρτιάτης Γλύπτης Δημοσθένης Ν. Τζανάκος (αποκλειστική χρηματοδότηση της Περιφέρειας Πελοποννήσου), με την προοπτική να τοποθετηθεί, κατόπιν σχετικών αδειών, σε κεντρικό σημείο της Σπάρτης.

Σήμερα, ύστερα από δυόμισι χρόνια (!!!), η τοποθέτηση της  προτομής του Μιχ. Μαχαίρα παραμένει σε εκκρεμότητα, όπως και του Χρ. Καρβούνη !!! Γιατί;

Οικία Ψηφιδωτών

Το 1872, στον κήπο της ιδιοκτησίας Αντώνη Φουστάνου, στην οδό Διοσκούρων, ανευρέθηκε το πρώτο ψηφιδωτό δάπεδο της Σπάρτης με παράσταση της  αρπαγής της Ευρώπης. Για την εξασφάλιση και την ανάδειξή του κατασκευάζεται, το 1881, από τον Λάκωνα Έφορο Αρχαιοτήτων Παναγιώτη Σταματάκη, περιστύλιο με κεραμοσκεπή στέγη, που μιμείται την όψη οικίας νεοκλασικού τύπου. Αργότερα, το 1884, αποκαλύφθηκε το δεύτερο ψηφιδωτό, με παράσταση του Ορφέα, στην όμορη ιδιοκτησία, το οποίο στεγάζεται κι αυτό με επέκταση του αρχικού στεγάστρου. 

Τα σημαντικά αυτά ψηφιδωτά παρέμειναν έκτοτε στο σκοτάδι της αφάνειας, μη επισκέψιμα, ενώ ο χώρος μεταβλήθηκε σε αποθήκη ψηφιδωτών. 

Το 2022, μετά από 150 χρόνια (!!!) χάρη στην πρωτοβουλία του πρώην υπουργού Ιωάννη Μ. Βαρβιτσιώτη και με αποκλειστική δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) τα ψηφιδωτά στεγάστηκαν, επιτέλους, σε ένα κτήριο κόσμημα, το οποίο έλαβε την ονομασία «Οικία Ψηφιδωτών».

Σήμερα, μετά από 5 χρόνια, διακρίνει κανείς σημάδια υποχώρησης της αρχικής λάμψης της Οικίας Ψηφιδωτών: 

-Το σύστημα προβολής των Ψηφιδωτών και των λεπτομερειών τους το οποίο βοηθούσε τους παρατηρητές να περιεργάζονται  αναλυτικότερα τα ψηφιδωτά και αποτελούσε πόλο έλξης επισκεπτών όλο το 24ωρο, έχει σταματήσει να λειτουργεί.

-Οι υαλοπίνακες, εξαιτίας της σκόνης που έχει επικαθίσει πάνω τους αλλά και εξαιτίας των αποτυπωμάτων από τα αγγίγματα των παρατηρητών εμποδίζουν σε κάποιο βαθμό τη θέαση των ψηφιδωτών από τον εξωτερικό χώρο.

-Το σκίαστρο που έχει τοποθετηθεί, ώστε να μην παρεμποδίζεται η θέαση εξαιτίας της αντανάκλασης του φωτός στα τζάμια, δεν καλύπτει αυτήν την ανάγκη όλες τις ώρες της ημέρας και όλες τις εποχές. Ίσως χρειάζεται η τοποθέτηση ειδικών υαλοπινάκων (αν υπάρχουν) που να επιτρέπουν τη θέαση των ψηφιδωτών από τον εξωτερικό χώρο, χωρίς προβλήματα από τις αντανακλάσεις. 

Σπάρτη, 27-4-2026

Βαγγέλης Μητράκος