Δασμοί 10% σχεδόν στα δύο τρίτα των εισαγωγών στις Ηνωμένες Πολιτείες τέθηκαν σε ισχύ από σήμερα το πρωί, σύμφωνα με το προεδρικό διάταγμα που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Παραδόξως, οι νέοι δασμοί που επιβλήθηκαν βάσει του Άρθρου 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974 είναι 10%, όχι 15%, που ανακοίνωσε ο Τραμπ. Και αυτό γιατί δεν έχει ακόμη εκδοθεί εκτελεστικό διάταγμα για την αύξηση του συντελεστή από 10% σε 15%, επειδή ο Αμερικανός πρόεδρος -αν και το ανακοίνωσε -δεν το έχει ακόμη υπογράψει.
Ταυτόχρονα, η Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων των ΗΠΑ σταμάτησε την είσπραξη δασμών που επιβλήθηκαν βάσει του Διεθνούς Νόμου περί Έκτακτης Ανάγκης (IEEPA), τον οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ έκρινε παράνομο
Ο Τράμπ εξήγγειλε τους τιμωρητικούς δασμούς, σε αντίποινα για την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, που χαρακτήρισε παράνομους τους περισσότερους δασμούς. Η Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι «από τις 07.00 (ώρα Ελλάδας) ισχύουν οι δασμοί 10% μέχρι να υπογραφεί και το δεύτερο διάταγμα με τον συντελεστή στο 15%».
Αυτή η επιβάρυνση, ωστόσο, ισχύει μόνο για 150 ημέρες – με βάση τα άρθρα 122 και 301 του νόμου περί εμπορίου του 1974 – εκτός εάν το Κογκρέσο εγκρίνει παράταση. Πολλοί ειδικοί αμφιβάλλουν πάντως αν οι βουλευτές και οι γερουσιαστές θα δώσουν το πράσινο φως.
Οι εξαιρέσεις
Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο πάντως, υπάρχουν εξαιρέσεις στην επιβολή δασμών, κυρίως για ορισμένα σημαντικά και ευαίσθητα, από στρατηγικής άποψης προϊόντα. Αυτά είναι τα ενεργειακά προϊόντα, οι κρίσιμες πρώτες ύλες και ορυκτά, τα φάρμακα, καθώς και ορισμένα ηλεκτρονικά, αεροδιαστημικά και αεροπορικά προϊόντα. Εξαιρέσεις ισχύουν επίσης για εισαγωγές αγαθών από τον Καναδά και το Μεξικό.
Επιπλέον, η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου δεν επηρεάζει τους υφιστάμενους δασμούς Τραμπ βάσει του άρθρου 232 του Εμπορικού Νόμου του 1962, οι οποίοι ισχύουν για αγαθά όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, ο χαλκός, η ξυλεία, τα οχήματα και τα ανταλλακτικά αυτοκινήτων. Οι δασμοί κατά των «αθέμιτων εμπορικών πρακτικών» βάσει του άρθρου 301 του Εμπορικού Νόμου του 1974 παραμένουν επίσης σε ισχύ.
Νικητές και ηττημένοι
Από τη νέα δασμολογική πολιτική Τραμπ υπάρχουν όμως και κάποιοι κερδισμένοι. Για παράδειγμα, οι χώρες που αντιμετώπιζαν μέχρι τώρα υψηλότερους δασμούς, βρίσκονται σε σημαντικά καλύτερη θέση βάσει των νέων μέτρων.
Για τη Βραζιλία, ακόμη και με βάση τον δασμό 15% που ανακοίνωσε ο Τραμπ, ο μέσος σταθμισμένος με βάση το εμπόριο δασμολογικός συντελεστής, θα μειωθεί κατά 13,6 ποσοστιαίες μονάδες, σύμφωνα με την ερευνητική υπηρεσία Global Trade Alert .
Η Κίνα θα ωφεληθεί επίσης με μείωση των υφιστάμενων δασμών κατά 7,1 ποσοστιαίες μονάδες και η Ινδία κατά 5,6 μονάδες.
Στο άλλο άκρο του φάσματος βρίσκονται χώρες που κατέβαλαν σημαντικά χαμηλότερους δασμούς πριν από τα νέα μέτρα Τραμπ. Η Μεγάλη Βρετανία θα δει να αυξάνονται οι δασμοί στις εξαγωγές στις ΗΠΑ κατά 2,1 ποσοστιαίες μονάδες, η Ιταλία 1,7 μονάδες, ακόμη και η Γερμανία, με αύξηση 0,6 ποσοστιαίων μονάδων, είναι επίσης μεταξύ των ηττημένων.
Η εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ
Τι σημαίνει επίσης η νέα δασμολογική πολιτική Τραμπ για την εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τις ΗΠΑ;
Το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε επίσης τη λεγόμενη Συμφωνία που υπέγραψαν πέρυσι το καλοκαίρι στη Σκωτία ο πρόεδρος Τραμπ με την επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά τώρα διευκρινίσεις από την Ουάσινγκτον σχετικά με τις συγκεκριμένες λεπτομέρειες των μέτρων πριν τα αξιολογήσει και λάβει περαιτέρω αποφάσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η Κομισιόν απαιτεί οι ΗΠΑ να μην υπερβούν το ανώτατο όριο δασμών του 15% που συμφωνήθηκε το καλοκαίρι.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέστειλε πάντως επίσημα χθες την εφαρμογή της δασμολογικής συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ.
Αυξημένη αβεβαιότητα
Τι σημαίνει αυτό για τις ευρωπαϊκές εταιρείες; Οι ειδικοί είναι ιδιαίτερα επικριτικοί για την αυξημένη αβεβαιότητα για τις ευρωπαϊκές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις ΗΠΑ. «Σαν τραυματίας πυγμάχος, ο Τραμπ είναι πιθανό να παραμείνει απρόβλεπτος όσον αφορά την εμπορική πολιτική τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες», λέει ο Κρις-Όλιβερ Σίκεντανζ της εταιρείας διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων Capitell AG.
«Υπάρχουν ακόμη κι άλλα εργαλεία για τον περιορισμό του εμπορίου στα χέρια της αμερικανικής κυβέρνησης και η ευρωπαϊκή οικονομία πρέπει να προετοιμαστεί για τη χρήση τους», προειδοποίησε ο επικεφαλής εξωτερικού εμπορίου του Γερμανικού Επιμελητηρίου DIHK, Φόλκερ Τράιερ.
Αγωγές για επιστροφή των δασμών
Η κατάσταση περιπλέκεται επίσης γιατί οι ΗΠΑ πρέπει να επιστρέψουν τους περισσότερους δασμούς που έχουν ήδη εισπράξει, που ανέρχονται έως και σε 175 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με υπολογισμούς εμπειρογνωμόνων του ινστιτούτου Penn-Wharton.
Για τις εταιρείες που επηρεάζονται, αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα μια εφάπαξ θετική επίδραση στα κέρδη.
Ηδη πάντως, η αμερικανική FedEx υπέβαλε αγωγή κατά της κυβέρνησης Τραμπ ζητώντας «πλήρη επιστροφή» όλων των δασμών που κατέβαλε η εταιρεία και στη συνέχεια ακυρώθηκαν. «Οι ενάγοντες ζητούν από τους εναγόμενους πλήρη επιστροφή όλων των δασμών που έχουν καταβάλει στις Ηνωμένες Πολιτείες», γράφουν οι δικηγόροι της FedEx στην αγωγή, η οποία κατατέθηκε χθες στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου στη Νέα Υόρκη.
Τι μπορεί να σημαίνει ένα κύμα αγωγών για τον προϋπολογισμό των ΗΠΑ. Οι ειδικοί του ινστιτούτου Penn Wharton έχουν υπολογίσει ότι, εάν δεν βρεθεί εναλλακτική πηγή εσόδων, για το αμερικανικό δημόσιο οι μελλοντικές εισπράξεις από δασμούς, θα μειωθούν περίπου κατά το ήμισυ.
Ο τρέχων προϋπολογισμός είχε συμπεριλάβει 420 δισεκατομμύρια δολάρια σε έσοδα από δασμούς – περίπου 350 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια.
Αν χαθούν αυτά τα έσοδα, το έλλειμμα του προϋπολογισμού, που σήμερα εκτιμάται σε περίπου 6% του ΑΕΠ, θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο φέτος.
Οι ειδικοί εκτιμούν πάντως ότι ο Τραμπ έχοντας κατά νου τον προϋπολογισμό των ΗΠΑ, έχει επίσης ισχυρό κίνητρο να επιβάλει νέους δασμούς, επικαλούμενος άλλους νομικούς λόγους.