Όταν η Αυθεντικότητα  έγινε μάρκετινγκ και προώθηση

Κάποτε  το να είσαι ο εαυτός σου ήταν το αποτέλεσμα μιας ήσυχης, μοναχικής εσωτερικής διαδρομής ,μια διαδικασία δοκιμής, λάθους και σταδιακής αυτοαποδοχής. Σήμερα η αυθεντικότητα έχει μετατραπεί σε μια εξαντλητική εργασία πλήρους απασχόλησης. Συνοδεύεται από ψυχολογικές υπερωρίες, μόνιμο άγχος για τα νούμερα που μετρούν την κοινωνική μας αποδοχή και ένα ψηφιακό κοινό που είναι έτοιμο να χειροκροτήσει την «αλήθεια» σου, υπό έναν απαράβατο όρο  αυτή η αλήθεια να είναι αισθητικά άρτια, εύπεπτη και καλοφωτισμένη.

Η Παγίδα του ‘’Επιμελημένου Εαυτού’’ 

Η σύγχρονη κουλτούρα της επιφανειακής αυτοβελτίωσης σε μια ασυνείδητη αλλά τοξική συμμαχία με τους αλγόριθμους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μας έπεισε ότι ο εαυτός μας δεν είναι μια ρευστή, ζωντανή κατάσταση αλλά ένα σταθερό προϊόν που πρέπει να πλασαριστεί σωστά  και να πουληθεί.

Δεν ζούμε πια τις στιγμές με τις αισθήσεις μας  τις «επιμελούμαστε»  σαν να είμαστε οι ξεναγοί στο μουσείο της ίδιας μας της ζωής. Φιλτράρουμε το βίωμα πριν καν το κατανοήσουμε. Έτσι, αν μια εμπειρία δεν μπορεί να μεταφραστεί σε ελκυστικό ψηφιακό περιεχόμενο, το ασυνείδητό μας βιώνει μια υπαρξιακή κρίση ….αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε αν συνέβη όντως, αν έχει αξία, αν υπάρχουμε εμείς οι ίδιοι χωρίς τη μαρτυρία των άλλων.

«Αν η αυθεντικότητά σου χρειάζεται σκηνοθεσία για να αποδειχθεί τότε δεν είσαι ο εαυτός σου είσαι ο κασκαντέρ του που ρισκάρει την ψυχική του υγεία για να κερδίσει το χειροκρότημα.»

Από το Είμαι στο  Φαίνομαι ότι Είμαι

 Η Διάσπαση του Εγώ

Το βαθύ ψυχολογικό πρόβλημα ξεκινά όταν η υγιής αυτοπαρατήρηση μετατρέπεται σε μόνιμη αυτο-παρουσίαση (self-presentation). Η αυθεντική εσωτερική μας φωνή, αυτή που νιώθει και συναισθάνεται, αντικαθίσταται από τη φωνή ενός «εκφωνητή» ή «αφηγητή» που περιγράφει τη ζωή μας σε τρίτο πρόσωπο, σκεπτόμενος πώς θα φανεί στους έξω.

Σπαταλάμε τεράστια ψυχική ενέργεια για να χτίσουμε το «προσωπικό brand»  την προσωπική μας ταυτότητα ‘’μάρκα΄΄(personal brand) της προσωπικότητάς μας. Όταν όμως η ψηφιακή σκηνή κλείνει, η επιστροφή στην πραγματικότητα συνοδεύεται από ένα βαρύ συναίσθημα ματαιότητας καθώς συνειδητοποιούμε ότι τροφοδοτούσαμε ένα είδωλο, αφήνοντας την ψυχή μας πεινασμένη. Η λάμψη χάνεται και απομένει μόνο το ακατέργαστο βάρος μιας ανικανοποίητης ύπαρξης. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή το «brand» είναι εξ ορισμού μια στατική, παγωμένη και ελεγχόμενη εικόνα ενώ ο ζωντανός άνθρωπος είναι μια χαοτική, απρόβλεπτη και διαρκώς εξελισσόμενη διαδικασία. Δεν μπορείς να στριμώξεις μια ψυχή σε ένα λογότυπο.

«Σπαταλάμε το μελάνι της ψυχής μας γράφοντας το εγχειρίδιο χρήσης της εικόνας μας και μετά απορούμε γιατί η προσωπική μας ιστορία έμεινε λευκή από αληθινά βιώματα.»

Η κούραση που νιώθεις στο τέλος της ημέρας δεν είναι σωματική είναι υπαρξιακή. Είναι η ψυχική εξάντληση του να πρέπει να είσαι τρομακτικά «συνεπής» με το προφίλ που ο ίδιος/α δήλωσες ότι έχεις.

Μέσα στην αμείλικτη «οικονομία της προσοχής» όπου το νόμισμα είναι το βλέμμα του άλλου, η ελευθερία έχει ποινικοποιηθεί. Το να αλλάξεις γνώμη, το να είσαι αντιφατικός, το να είσαι απλώς βαρετός ή να μην έχεις τίποτα να πεις, θεωρείται «αποτυχία του προϊόντος». Κι όμως  η ψυχική υγεία βασίζεται ακριβώς στην ελευθερία να μην είσαι τέλειος.

«Η μεγαλύτερη ελευθερία και πράξη αντίστασης σήμερα δεν είναι να βρεις μανιωδώς «ποιος είσαι» αλλά να διεκδικήσεις το δικαίωμα να μην είσαι τίποτα από όσα υποσχέθηκε το ψηφιακό σου προφίλ.»

Ίσως η λύση και η θεραπεία να μην βρίσκεται σε περισσότερη «αυτογνωσία» μέσω της οθόνης και των κοινότυπων αποφθεγμάτων (quotes). Η λύση βρίσκεται στην επιστροφή της ιδιωτικής ασυνέπειας.

Ψυχική ισορροπία σημαίνει να ζεις πράγματα που δεν θα μάθει ποτέ κανείς, να καλλιεργείς πτυχές του εαυτού σου που δεν «πουλάνε» κοινωνικά και να επιτρέπεις στον εσωτερικό σου κόσμο να είναι ακατάστατος, σκοτεινός, μπερδεμένος χωρίς την καταναγκαστική ανάγκη να τον τακτοποιήσεις σε μια καλαίσθητη λεζάντα.

Γιατί, σε τελική ανάλυση, η ψυχολογία μας θεραπεύεται εκεί που σταματά η έκθεση…..!

«Ο αληθινός, βαθύς εαυτός σου δεν είναι η δημοσίευση (post) που ανέβασες για να εισπράξεις επιβεβαίωση αλλά η ιερή σιωπή και η ανακούφιση που ακολουθεί τη στιγμή ακριβώς που κλείνεις την οθόνη.» 

Λίλα Κακαλέτρη 

Φιλόλογος με πιστοποιητικό στην Δικαστική Ψυχολογία