Γράφει ο Λάμπρος Λαμπρόπουλος

Ο θάνατος ενός ανθρώπου είναι πάντοτε μια τραγωδία. Όταν όμως ο άνθρωπος αυτός είναι γνωστός σε ολόκληρη την κοινωνία, η τραγωδία αποκτά και μια άλλη διάσταση: γίνεται αφορμή να κοιτάξουμε πιο προσεκτικά όσα, ίσως, μέχρι χθες περνούσαν απαρατήρητα.

Ο αιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη, σε ηλικία 54 ετών, έχει προκαλέσει βαθιά συγκίνηση. Ο δημοφιλής τραγουδιστής μεταφέρθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου στο νοσοκομείο «Ελπίς», χωρίς σφυγμό και αυτόματη αναπνοή, όπου έγιναν προσπάθειες καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης.

Από εκεί και πέρα, όμως, αρχίζει ένα ερώτημα πολύ μεγαλύτερο από το ίδιο το πρόσωπο του καλλιτέχνη.

Τι γίνεται όταν ένας ασθενής βρίσκεται σε έναν χώρο παροχής υγείας και κάτι δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε;

Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί μέσα από τηλεοπτικές εκπομπές, φήμες ή βιαστικά συμπεράσματα. Η υπόθεση βρίσκεται υπό διερεύνηση. Η νεκροψία-νεκροτομή δεν κατέληξε σε συγκεκριμένη αιτία θανάτου και αναμένονται ιστολογικές και τοξικολογικές εξετάσεις.

Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την υπόθεση ακόμη πιο σημαντική.

Γιατί πίσω από το όνομα «Μαζωνάκης» υπάρχει κάτι που αφορά όλους μας... ο ανώνυμος ασθενής.

Ο άνθρωπος που μπαίνει σε ένα ιατρείο χωρίς να τον γνωρίζει κανείς.
Ο ηλικιωμένος που δεν έχει τη δυνατότητα να ελέγξει αν ο χώρος όπου εξετάζεται πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Ο νέος άνθρωπος που εμπιστεύεται έναν γιατρό επειδή πιστεύει ότι απέναντί του υπάρχει ένα οργανωμένο και ασφαλές σύστημα.
Ο ασθενής που δεν γνωρίζει ποια πράξη επιτρέπεται να γίνει, από ποιον, με ποιο μηχάνημα και υπό ποιες προϋποθέσεις.

Αυτός ο ασθενής είναι ο πραγματικός πρωταγωνιστής της υπόθεσης.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε ο θάνατος, ενώ έχουν αναφερθεί και έλεγχοι στον συγκεκριμένο χώρο. Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών έχει επίσης αναφερθεί σε ζητήματα αδειοδότησης και λειτουργίας του ιατρείου.

Όλα αυτά πρέπει να διερευνηθούν θεσμικά και με απόλυτη ψυχραιμία.

Όχι για να βρεθεί ένας ένοχος πριν ολοκληρωθεί η έρευνα.

Αλλά για να απαντηθούν τα κρίσιμα ερωτήματα.

Υπήρχαν οι προβλεπόμενες άδειες;
Υπήρχε ο κατάλληλος εξοπλισμός;
Ήταν η συγκεκριμένη ιατρική πράξη επιτρεπτή στον συγκεκριμένο χώρο;
Υπήρχε το κατάλληλο ιατρικό προσωπικό;
Υπήρχαν τα αναγκαία πρωτόκολλα ασφαλείας;
Υπήρχε δυνατότητα άμεσης αντιμετώπισης μιας επιπλοκής;
Και, κυρίως, οι κανόνες που ισχύουν στα χαρτιά εφαρμόζονται πραγματικά στην πράξη;

Αυτά δεν είναι ερωτήματα που αφορούν μόνο τον Γιώργο Μαζωνάκη.

Αφορούν κάθε πολίτη που θα βρεθεί αύριο στη θέση του ασθενούς.

Ο επώνυμος έχει φωνή. Ο ανώνυμος έχει μόνο το δικαίωμα στην ασφάλεια.

Ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη παρακαταθήκη που μπορεί να αφήσει μια τόσο τραγική υπόθεση.

Όχι να μετατραπεί ο θάνατος ενός δημοφιλούς ανθρώπου σε τηλεοπτικό θέαμα.
Όχι να γίνει αντικείμενο αλληλοκατηγοριών.
Όχι να καταδικαστεί κανείς μέσα από τα πρωτοσέλιδα.

Αλλά να λειτουργήσει ως αφορμή για έναν πραγματικό έλεγχο.

Γιατί ένας επώνυμος άνθρωπος μπορεί να έχει δημοσιότητα, δικηγόρους, οικογένεια που θα αναζητήσει απαντήσεις και μια κοινωνία που θα παρακολουθεί.

Ο ανώνυμος ασθενής, όμως, μπορεί να μην έχει τίποτα από αυτά.

Έχει μόνο την εμπιστοσύνη του.

Και αυτή η εμπιστοσύνη είναι ίσως το πιο πολύτιμο κεφάλαιο της ιατρικής.

Όταν ένας άνθρωπος περνά την πόρτα ενός ιατρείου, παραδίδει στον γιατρό κάτι πολύ περισσότερο από τα χρήματά του για μια εξέταση ή μια θεραπεία. Παραδίδει την ασφάλεια του σώματός του. Περιμένει ότι πίσω από την πόρτα υπάρχουν κανόνες, επιστημονική επάρκεια, νόμιμες διαδικασίες, κατάλληλος εξοπλισμός και —πάνω απ' όλα— ένας μηχανισμός που θα προστατεύσει τη ζωή του όταν κάτι πάει στραβά.

Αυτό δεν μπορεί να είναι προνόμιο των επωνύμων.

Από την τραγωδία στην αλλαγή

Η πραγματική δικαίωση μιας τέτοιας υπόθεσης δεν θα έρθει από μια ακόμη τηλεοπτική συζήτηση.

Θα έρθει εάν, μετά την ολοκλήρωση της έρευνας, υπάρξουν συγκεκριμένα συμπεράσματα και —όπου απαιτείται— συγκεκριμένες αλλαγές.

Αν χρειάζεται αυστηρότερος έλεγχος, να γίνει.

Αν χρειάζονται συχνότερες αυτοψίες και έλεγχοι, να θεσπιστούν.

Αν υπάρχουν κενά στην αδειοδότηση ή στην εποπτεία, να κλείσουν.

Αν υπάρχουν ιατρικές πράξεις που πραγματοποιούνται σε χώρους ή με όρους που δεν διασφαλίζουν επαρκώς τον ασθενή, αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Και αν τελικά η έρευνα αποδείξει ότι δεν υπήρξε παράβαση ή ιατρικό σφάλμα, αυτό επίσης πρέπει να ειπωθεί καθαρά.

Γιατί η δικαιοσύνη δεν υπηρετείται ούτε με συγκάλυψη ούτε με προεξόφληση ενοχής.

Υπηρετείται με στοιχεία.

Ο Μαζωνάκης ως αφορμή για μια μεγαλύτερη συζήτηση

Ο Γιώργος Μαζωνάκης δεν πρέπει να γίνει σύμβολο μιας πρόχειρης καταδίκης.

Μπορεί, όμως, να γίνει σύμβολο μιας πολύ πιο χρήσιμης απαίτησης:

κανένας ασθενής, επώνυμος ή ανώνυμος, να μη χρειάζεται να γίνει πρωτοσέλιδο για να ελεγχθεί εάν το σύστημα υγείας τον προστάτευσε.

Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα.

Γιατί ο επώνυμος άνθρωπος μπορεί, μέσα από την τραγωδία του, να κάνει ορατό ένα πρόβλημα που αφορά χιλιάδες ανθρώπους οι οποίοι δεν θα βρεθούν ποτέ στα φώτα της δημοσιότητας.

Και τότε ο θάνατός του, όσο τραγικό κι αν ακούγεται, μπορεί να γίνει μια ασπίδα για τον επόμενο.

Για τον άνθρωπο που αύριο θα καθίσει σε μια καρέκλα ιατρείου.

Για τον ασθενή που δεν θα έχει κάμερες έξω από την πόρτα.

Για εκείνον που κανείς δεν θα γνωρίζει το όνομά του.

Για τον ανώνυμο ασθενή που έχει ακριβώς το ίδιο δικαίωμα με τον επώνυμο: να εμπιστεύεται την ιατρική χωρίς να φοβάται ότι η ασφάλειά του εξαρτάται από το πόσο γνωστό είναι το όνομά του.

Και ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική ερώτηση που πρέπει να μείνει από την υπόθεση Μαζωνάκη:

Όχι μόνο «τι συνέβη στον Γιώργο Μαζωνάκη;», αλλά «τι πρέπει να αλλάξει ώστε να μη συμβεί ποτέ ξανά σε κανέναν;»