Το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (ΣΔΕ) του Ταμείου Εκσυγχρονισμού στην Ελλάδα καθορίζεται με απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση. Το νέο πλαίσιο ρυθμίζει τις διαδικασίες υποβολής, αξιολόγησης, χρηματοδότησης, παρακολούθησης και ελέγχου επενδύσεων για την ενεργειακή μετάβαση, δημιουργώντας δυνητικές δυνατότητες συμμετοχής και για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Με την υπ’ αριθμ. 154386 ΕΞ 2026 απόφαση (ΦΕΚ Β΄ 6199/12.10.2026) θεσπίζεται το Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, το οποίο αποτελεί χρηματοδοτικό μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2021–2030.

Το Ταμείο χρηματοδοτείται από έσοδα που προέρχονται από τον πλειστηριασμό δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών.

Στόχος του είναι η υποστήριξη επενδύσεων που συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό των ενεργειακών συστημάτων, στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στη μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Η απόφαση εκδίδεται κατ’ εφαρμογή του ν. 5294/2026, που ρυθμίζει τη λειτουργία του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού στην Ελλάδα.

Ποιες επενδύσεις μπορούν να χρηματοδοτηθούν

Σύμφωνα με το άρθρο 1 της υπουργικής απόφασης, οι επενδύσεις που μπορούν να λάβουν στήριξη από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού περιλαμβάνουν:

• Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Παραγωγή και χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, συμπεριλαμβανομένου του ανανεώσιμου υδρογόνου.
• Θέρμανση και ψύξη: Ανάπτυξη συστημάτων θέρμανσης και ψύξης από ανανεώσιμες πηγές.
• Ενεργειακή απόδοση: Μείωση της κατανάλωσης ενέργειας στους τομείς της βιομηχανίας, των μεταφορών, των κτιρίων, της γεωργίας και των αποβλήτων.
• Ενεργειακά δίκτυα και αποθήκευση: Εκσυγχρονισμός δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, συστημάτων τηλεθέρμανσης, διασυνδέσεων και υποδομών αποθήκευσης ενέργειας.
• Καθαρή κινητικότητα: Υποδομές που υποστηρίζουν μετακινήσεις μηδενικών εκπομπών.
• Αντιμετώπιση ενεργειακής φτώχειας: Στήριξη νοικοκυριών χαμηλού εισοδήματος, ιδιαίτερα σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και εκσυγχρονισμός των συστημάτων θέρμανσής τους.
• Δίκαιη ενεργειακή μετάβαση: Παρεμβάσεις για περιοχές που εξαρτώνται από τον άνθρακα, με δράσεις επανειδίκευσης εργαζομένων, κατάρτισης, απασχόλησης και ενίσχυσης νεοφυών επιχειρήσεων.

Η απόφαση διακρίνει τις επενδύσεις σε επενδύσεις προτεραιότητας και άνευ προτεραιότητας, ενώ προβλέπει ιδιαίτερες διαδικασίες για έργα και επενδυτικά καθεστώτα μεγάλης κλίμακας.

Ως έργο μεγάλης κλίμακας χαρακτηρίζεται επένδυση για την οποία ζητείται στήριξη άνω των 70 εκατ. ευρώ, ενώ ως καθεστώς μεγάλης κλίμακας χαρακτηρίζεται επενδυτικό καθεστώς με αιτούμενη στήριξη άνω των 100 εκατ. ευρώ.

Τι προβλέπεται για τους Δήμους και τους δημόσιους φορείς

Το νέο πλαίσιο παρουσιάζει ενδιαφέρον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς αρκετοί από τους τομείς που μπορούν να χρηματοδοτηθούν συνδέονται με τις ενεργειακές ανάγκες και τις αρμοδιότητες των Δήμων.

Σύμφωνα με το άρθρο 2 της απόφασης, ως «Προτείνων» ορίζεται οντότητα του δημόσιου τομέα που υποβάλλει πρόταση χρηματοδότησης, μέσω του οικείου φορέα χρηματοδότησης του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ή φορέα πολιτικής.

Παράλληλα, ως «Φορέας Υλοποίησης» μπορεί να ορίζεται νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου που αναλαμβάνει την υλοποίηση της επένδυσης.

Οι διατάξεις αυτές δημιουργούν θεσμική δυνατότητα συμμετοχής δημόσιων φορέων, στους οποίους μπορούν να περιλαμβάνονται και Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εφόσον πληρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις χρηματοδότησης.

Ενδεικτικά, οι Δήμοι θα μπορούσαν να συμμετάσχουν, ανάλογα με τις σχετικές προσκλήσεις και τα εγκεκριμένα επενδυτικά προγράμματα, σε έργα όπως:

1. Ενεργειακή αναβάθμιση δημοτικών κτιρίων

Παρεμβάσεις εξοικονόμησης ενέργειας σε σχολικά συγκροτήματα, δημοτικά κτίρια και αθλητικές εγκαταστάσεις, καθώς ο τομέας των κτιρίων περιλαμβάνεται ρητά στους επιλέξιμους τομείς ενεργειακής απόδοσης.

2. Αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Ανάπτυξη εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε δημοτικές υποδομές, εφόσον αυτές προβλέπονται από τις επιμέρους επενδυτικές δράσεις.

3. Υποδομές καθαρής κινητικότητας

Συμμετοχή σε επενδύσεις για υποδομές κινητικότητας μηδενικών εκπομπών, σύμφωνα με τους στόχους του Ταμείου.

4. Αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας

Συμμετοχή σε δράσεις για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών, εφόσον οι Δήμοι προβλέπονται ως φορείς υλοποίησης ή συνεργαζόμενοι φορείς στα αντίστοιχα προγράμματα.

Επισημαίνεται ότι η υπουργική απόφαση δεν αποτελεί πρόσκληση χρηματοδότησης προς τους Δήμους ούτε εγκρίνει συγκεκριμένα δημοτικά έργα. 

Η δυνατότητα συμμετοχής των ΟΤΑ θα εξαρτηθεί από τις επενδυτικές προτάσεις που θα εγκριθούν, τους φορείς υλοποίησης που θα οριστούν και τους όρους των αντίστοιχων χρηματοδοτικών καθεστώτων.