Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης παρέστη και μίλησε χθες το απόγευμα στην εκδήλωση για την απόδοση των έργων προστασίας και ανάδειξης του Μυστρά, όπως και των μουσειακών εκθέσεων στο περίφημο Παλάτι των Δεσποτών.

Η ιστορία της Καστροπολιτείας, που περιλαμβάνει το μοναδικό βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα σε ευρωπαϊκό έδαφος και ήταν μία από τις σημαντικότερες πόλεις της ύστερης βυζαντινής περιόδου, αναδεικνύεται μέσα από την περιήγηση στον ιστορικό χώρο, τη μόνιμη έκθεση «Ηγεμονικά αφηγήματα» και δύο συνοδευτικές, περιοδικές εκθέσεις.

«Εδώ άνοιξε, τον μακρινό 13ο αιώνα, ένας διάλογος μεταξύ του παρελθόντος και του μέλλοντος, που στην πραγματικότητα δεν σταμάτησε ποτέ. Γι’ αυτό άλλωστε και είμαστε σήμερα εδώ, για να διασφαλίσουμε ότι θα συνεχιστεί για πολλούς ακόμα αιώνες, έχοντας αποκαταστήσει αυτό το ιστορικό λίκνο, ώστε να παραδοθεί ως ζωντανό μνημείο στην παγκόσμια κληρονομιά, με τον πολιτισμό να παραμένει αστείρευτη πηγή της σύγχρονης ταυτότητάς μας», σημείωσε κατά την ομιλία του ο Πρωθυπουργός.

Το Παλάτι αποτελεί τον 30ό μουσειακό χώρο που αποδίδεται στο κοινό από το καλοκαίρι του 2019, έπειτα από την εγκατάσταση υπερσύγχρονου συστήματος πυρόσβεσης και πυροπροστασίας που θωρακίζει τον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά από την απειλή της κλιματικής αλλαγής, τη διασφάλιση της προσβασιμότητας μέσω διαμόρφωσης του βυζαντινού μονοπατιού και λειτουργίας ανελκυστήρα που εξυπηρετεί το ανάκτορο, αλλά και την ενσωμάτωση ψηφιακών εργαλείων που επιτρέπουν την πολυδιάστατη παρουσίαση των μνημείων και εκθεμάτων.

«Έως το τέλος του έτους έχουμε ακόμα οκτώ μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους τους οποίους θα εγκαινιάσουμε. Εδώ δεν μιλάμε μόνο για μουσεία, μιλάμε συνολικά για έργα υποδομής, παραπάνω από 900 σε όλη την επικράτεια, με προϋπολογισμό άνω του 1,3 δισεκατομμυρίων ευρώ», τόνισε ο Πρωθυπουργός, επισημαίνοντας πως για τα έργα αυτά αξιοποιούνται εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι, περιλαμβανομένων κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε επίσης τη συμβολή του πολιτισμού στην ήπια ισχύ της χώρας, την προβολή της στο εξωτερικό, αλλά και την οικονομική ανάπτυξη: «Ο πολιτισμός μας αποτελεί, ουσιαστικά, μια αλυσίδα της εθνικής μας ισχύος. Στέκεται ισότιμα δίπλα στην ενίσχυση της αποτρεπτικής μας ικανότητας, στην οικονομική πρόοδο και την κοινωνική συνοχή. Και έτσι, η πολιτιστική μας ταυτότητα δεν μας εξασφαλίζει απλά τον διεθνή σεβασμό, αλλά λειτουργεί ως μια πηγή συλλογικής αυτοπεποίθησης, σφυρηλατώντας την ενότητα και την υπερηφάνεια στο εσωτερικό αλλά και στο εξωτερικό», ανέφερε.

«Η επένδυση στον πολιτισμό έχει έναν πολλαπλασιαστή ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη δημιουργία οικονομικού πλούτου, πολύ σημαντικότερο από αυτόν άλλων οικονομικών κλάδων», προσέθεσε ο Πρωθυπουργός. «Οι αριθμοί επιμένουν ότι κάθε ευρώ δημοσίου χρήματος το οποίο επενδύεται στον πολιτισμό, δημιουργεί τριπλάσια αξία για την κοινωνία μέσα σε μια μόνο πενταετία, και ακόμα μεγαλύτερη στον οπτικοακουστικό τομέα, όπου επίσης γίνεται μια πολύ σημαντική δουλειά».

Υπογραμμίζοντας τα οφέλη της επένδυσης στον πολιτισμό για τις τοπικές κοινωνίες, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σκιαγράφησε το αποτύπωμα που θα αφήσουν οι παρεμβάσεις στη Λακωνία και ευρύτερα στην Πελοπόννησο: «Με επίκεντρο, εξάλλου, τον Μυστρά, εξελίσσεται ο μετασχηματισμός ολόκληρου του νομού Λακωνίας σε κόμβο κουλτούρας και ιστορίας. Στη Σπάρτη προχωρά, ανάμεσα σε άλλα, και η αποκατάσταση του αρχαίου θεάτρου, ο εκσυγχρονισμός του παλιού αρχαιολογικού μουσείου δίπλα στην ανέγερση του νέου. Ενώ δεκάδες άλλες πρωτοβουλίες δημιουργούν έναν ενιαίο χάρτη πολιτιστικών αξιοθεάτων που διασφαλίζει την ανάπτυξη της Λακωνίας. Έχει έρθει η ώρα η Λακωνία να μπει για τα καλά στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη», είπε χαρακτηριστικά.

Οι εργασίες στην Καστροπολιτεία, η οποία έχει αναγνωριστεί από την UNESCO ως μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, συνεχίζονται με τη συντήρηση του τοιχογραφικού διακόσμου σε τρία εμβληματικά μνημεία, την Παντάνασσα, τον Άγιο Δημήτριο και την Ευαγγελίστρια, έργα που αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2026.

Στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης του πολιτισμού και της ανάπτυξης του πολιτιστικού τουρισμού, ο Μυστράς έχει επίσης ενταχθεί στη διαδρομή περιήγησης σε ιστορικά οχυρά με τίτλο «Δίκτυο Κάστρων: Από το Βυζάντιο στην Οθωμανοκρατία», η οποία είναι προσβάσιμη και online, ενώ ήδη αποτελεί μέρος της πύλης Hellenic Heritage.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε, μεταξύ άλλων, από την πλευρά της: «Από το 2019 το Υπουργείο Πολιτισμού υλοποίησε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα παρεμβάσεων στον αρχαιολογικό χώρο με στόχο την προστασία, την αποκατάσταση, την ανάδειξή του και τη δημιουργία υποδομών εξυπηρέτησης των επισκεπτών του.

Ασφαλώς, την κορωνίδα των έργων αποτελεί η αποκατάσταση του Παλατιού των Δεσποτών. Σήμερα το μοναδικό σωζόμενο βυζαντινό ανακτορικό συγκρότημα στον ελλαδικό χώρο και ένα από τα ελάχιστα διεθνώς, ανοίγει ξανά τις πύλες του αποκατεστημένο, αναγνώσιμο, εκθεσιακά λειτουργικό.

Το παλάτι αποδίδεται σήμερα στο κοινό, όχι ως ένα απλό αρχιτεκτονικό κατάλοιπο, αλλά ως ένας ζωντανός χώρος ιστορίας, γνώσης και εμπειρίας».

Ολόκληρη η ομιλία του Πρωθυπουργού:

Σεβασμιώτατε, κ. Περιφερειάρχα, κ.κ. Δήμαρχοι, κυρίες και κύριοι, καθώς βρισκόμαστε σήμερα κάτω από την αιώνια σκιά του Ταϋγέτου, δεν μπορούμε παρά να νιώθουμε το βάρος της ιστορίας.

Γιατί ο Μυστράς δεν είναι μόνο ένα μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς, που έχει αφήσει ανεξίτηλο το σημάδι του στον χρόνο και στον χώρο, αλλά και το σημείο όπου το λυκόφως του Βυζαντίου συνάντησε την αυγή της σύγχρονης ελληνικής ταυτότητας.

Εδώ άνοιξε, τον μακρινό 13ο αιώνα, ένας διάλογος μεταξύ του παρελθόντος και του μέλλοντος, που στην πραγματικότητα δεν σταμάτησε ποτέ. Γι’ αυτό άλλωστε και είμαστε σήμερα εδώ, για να διασφαλίσουμε ότι θα συνεχιστεί για πολλούς ακόμα αιώνες, έχοντας αποκαταστήσει αυτό το ιστορικό λίκνο, ώστε να παραδοθεί ως ζωντανό μνημείο στην παγκόσμια κληρονομιά, με τον πολιτισμό να παραμένει αστείρευτη πηγή της σύγχρονης ταυτότητάς μας.

Αυτή η παραδοχή βρίσκεται, κα Υπουργέ, στον πυρήνα της εθνικής μας στρατηγικής, που λειτουργεί σε δύο αλληλένδετες κατευθύνσεις. Πρώτα, στην ανάδειξη της τόσο πλούσιας κληρονομιάς μας. Όχι ως ένα στατικό μουσειακό έκθεμα, αλλά ως καταλύτη της ελληνικής συνείδησης στο τώρα, και παράλληλα ως ένα «κύτταρο» συνδεδεμένο άμεσα με τις τοπικές κοινωνίες, κ. Περιφερειάρχα, κ. Δήμαρχε, αλλά και με την εθνική οικονομία στο σύνολό της.

Ενώ το δεύτερο στοιχείο αυτής της πολιτικής μας, πολιτική την οποία ακολουθούμε με συνέπεια εδώ και επτά χρόνια, συνιστά η δυναμική εξωστρέφεια, καθώς ο πολιτισμός μας, αρχαίος και σύγχρονος, γίνεται πολύτιμος κρίκος στην αλυσίδα της αλληλεπίδρασης με τον υπόλοιπο κόσμο.

Με άλλα λόγια, μια σημαντική παράμετρος ήπιας διπλωματίας, η οποία έχει τη δύναμη να προβάλλει την πατρίδα μας οικοδομώντας γέφυρες συνεργασίας και εμπιστοσύνης με τους υπόλοιπους λαούς.

Από την άποψη αυτή, ο πολιτισμός μας αποτελεί, ουσιαστικά, μια αλυσίδα της εθνικής μας ισχύος. Στέκεται ισότιμα δίπλα στην ενίσχυση, κ. Υφυπουργέ, της αποτρεπτικής μας ικανότητας, στην οικονομική πρόοδο και την κοινωνική συνοχή.

Και έτσι, η πολιτιστική μας ταυτότητα δεν μας εξασφαλίζει απλά τον διεθνή σεβασμό, αλλά λειτουργεί ως μια πηγή συλλογικής αυτοπεποίθησης, σφυρηλατώντας την ενότητα και την υπερηφάνεια στο εσωτερικό αλλά και στο εξωτερικό. Τη στρατηγική αυτή, όπως σας είπα, την υπηρετούμε με προσήλωση εδώ και επτά χρόνια, όχι με λόγια αλλά με πράξεις.

Θα ήθελα σε αυτό το σημείο να συγχαρώ προσωπικά τη Λίνα Μενδώνη, είναι η μοναδική μας Υπουργός που εδώ και επτά χρόνια κρατά το ίδιο χαρτοφυλάκιο, όχι άδικα -τη βλέπω να χαμογελά-, καθώς, όπως είπε και η ίδια, αυτός είναι ο 30ος νέος χώρος τον οποίο παραδίδουμε στο κοινό από το 2019.

Επιτρέψτε μου να πω, επειδή έχω συμμετάσχει, εκ των πραγμάτων, σε πολλές τέτοιες τελετές εγκαινίων, σπανίως έχω δει την Υπουργό Πολιτισμού τόσο συγκινημένη όσο την είδα σήμερα, και δικαίως.

Να πούμε ακόμα ότι έως το τέλος του έτους έχουμε ακόμα οκτώ μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους τους οποίους θα εγκαινιάσουμε. Εδώ δεν μιλάμε μόνο για μουσεία, μιλάμε συνολικά για έργα υποδομής, παραπάνω από 900 σε όλη την επικράτεια, με προϋπολογισμό άνω του 1,3 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Θέλω να θυμίσω ότι τα σημαντικά έργα υποδομής στα οποία αναφέρθηκε η Υπουργός χρηματοδοτήθηκαν με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Είναι το ίδιο Ταμείο Ανάκαμψης το οποίο αυτή η κυβέρνηση εξασφάλισε για τη χώρα, 36 δισεκατομμύρια ευρώ. Όταν ερωτώμαστε, «πού πήγαν οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης;», θα μπορείτε να τους παραπέμπετε και εδώ, σε αυτόν τον μοναδικής σημασίας αρχαιολογικό χώρο.

Και βέβαια, μόνο στη Λακωνία, 60 εκατομμύρια ευρώ, όχι μόνο στον Μυστρά, αλλά και στο νέο αρχαιολογικό μουσείο, το οποίο αποτελεί δέσμευση αυτής της κυβέρνησης ότι θα υλοποιηθεί, παρεμβάσεις στη Μονεμβασιά, το παλιό αρχαιολογικό μουσείο, και μια σειρά ακόμα σημαντικών έργων που δίνουν νέα πνοή, κ. Δήμαρχε, κ. Περιφερειάρχα, σε αυτόν τον τόσο ιστορικό τόπο.

Είναι μια επένδυση η οποία, πέρα από την αυτονόητη ιστορική – πολιτιστική της διάσταση, έχει και άμεση οικονομική απόδοση. Θα έλεγα, μάλιστα, ότι μπορεί να ακούγεται λίγο παράδοξο αλλά η επένδυση στον πολιτισμό έχει έναν πολλαπλασιαστή ως προς τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη δημιουργία οικονομικού πλούτου, πολύ σημαντικότερο από αυτόν άλλων οικονομικών κλάδων.

Οι αριθμοί επιμένουν ότι κάθε ευρώ δημοσίου χρήματος το οποίο επενδύεται στον πολιτισμό, δημιουργεί τριπλάσια αξία για την κοινωνία μέσα σε μια μόνο πενταετία, και ακόμα μεγαλύτερη στον οπτικοακουστικό τομέα, όπου επίσης γίνεται μια πολύ σημαντική δουλειά.

Είχα την ευκαιρία, ερχόμενος εδώ, σε αυτή την τόσο σπουδαία μέρα, να συναντήσω μια ομάδα, Σεβασμιώτατε, Αμερικανών ποδηλατών, οι οποίοι ήρθαν από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού να συνδυάσουν τον αθλητισμό με την προσμονή τους να επισκεφθούν αυτόν τον πολύ σημαντικό αρχαιολογικό χώρο. Καταλαβαίνετε, λοιπόν, πόσες μεγάλες ευκαιρίες ανοίγονται συνολικά για τη Σπάρτη αλλά και τη Λακωνία μέσα από αυτή την επένδυση σε αυτή τη μοναδική Καστροπολιτεία.

Αναφέρθηκε ήδη η Υπουργός στη σημασία της, αλλά νομίζω ότι θα ήθελα και εγώ να κάνω μια ειδική αναφορά στο Παλάτι των Δεσποτών, στο οποίο βρισκόμαστε σήμερα. Ίσως ο καιρός δεν μας βοήθησε να βρεθούμε στον εξωτερικό χώρο. Από την άλλη νομίζω ότι όλοι εισπράττουμε την ενέργεια και την κατάνυξη αυτού του μοναδικού παλατιού, το οποίο πια έχει γίνει προσβάσιμο σε όλους τους επισκέπτες.

Επιμένουμε σε μια πολιτική καθολικής προσβασιμότητας για όλους τους αρχαιολογικούς μας χώρους, γιατί πιστεύουμε ότι ο πολιτιστικός πλούτος πρέπει να ανήκει σε όλους. Η αποκατάσταση του μονοπατιού, ο ανελκυστήρας για να καταστεί το παλάτι επισκέψιμο, τα ειδικά οχήματα ΑμεΑ θα επιτρέψουν στο εξής σε συμπολίτες μας με κινητικές δυσκολίες -όπως συνέβη στην Ακρόπολη εξάλλου, όπως συμβαίνει και θα συμβεί στη Μονεμβασιά, παρά τις περιορισμένες και, κατά την άποψή μου, παντελώς αδικαιολόγητες αντιδράσεις- να μπορούν όλες και όλοι να επισκέπτονται ισότιμα αυτούς τους πολύ σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους.

Αλλά βέβαια, δεν θέλω να μιλήσω μόνο για το παρελθόν, θέλω να μιλήσω και για το μέλλον και όταν μιλάμε για το μέλλον το μυαλό μας πηγαίνει αυτόματα στην τεχνολογία. Όλοι, πια, οι αρχαιολογικοί μας χώροι, όλα μας τα μνημεία ενσωματώνουν την τεχνολογία έτσι ώστε να διευρύνουν την εμπειρία των επισκεπτών. Να μπορούμε να δημιουργούμε εξατομικευμένες διαδρομές -θα τις δείτε και εδώ, μέσα στο ανακτορικό συγκρότημα-, ενώ και τα παιδιά μας, τα οποία πιστεύω ότι θα επισκεφθούν αυτόν τον χώρο με ιδιαίτερη προσμονή και ανυπομονησία, θα μπορέσουν να γνωρίσουν την ιστορία με «όχημα» το παιχνίδι και την ψυχαγωγία.

Θα έλεγα ότι είναι μια «απάντηση τιμής» του 21ου αιώνα προς ένα επίτευγμα του 13ου.

Μάλιστα, ο Μυστράς περιλαμβάνεται ήδη στην ψηφιακή πύλη Hellenic Heritage, που παρουσιάσαμε πριν από τρεις μήνες. Μια τεράστια επένδυση, να μπορέσουμε να συγκεντρώσουμε όλο μας τον πολιτιστικό πλούτο σε ένα ψηφιακό σημείο αναφοράς. Οποιοσδήποτε επισκέπτης, από οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη, θα μπορεί όχι απλά να εξερευνήσει εικονικά, αλλά και -πολύ σημαντικό αυτό- να σχεδιάσει και την επίσκεψή του.

Ευχαριστίες στον Θανάση και στη Μαρίνα Μαρτίνου για την πολύ σημαντική τους δωρεά που μας επέτρεψε να υλοποιήσουμε την εξαιρετική έκθεση «Στο Φως της Αυλής», η οποία φιλοξενείται στην αίθουσα του θρόνου, θα τη δούμε σε λίγο.

Γιώργο, θερμές ευχαριστίες στο ενδυματολογικό τμήμα της Λυρικής για την πολύ ουσιαστική συμβολή σας σε αυτήν την έκθεση.

Θερμές ευχαριστίες στον Θανάση και στην Εύη Λασκαρίδη, που πάντα βρίσκονται κοντά μας και κοντά στο Υπουργείο Πολιτισμού, ανταποκρινόμενοι στα όποια αιτήματα μπορεί να έχουμε.

Θα έλεγα ότι αυτές οι δωρεές είναι ένα μικρό μόνο παράδειγμα, το οποίο ελπίζω και εύχομαι να εμπνεύσει συμπολίτες μας με μεγάλη οικονομική ισχύ, οι οποίοι θα πάρουν τη σκυτάλη από τους μεγάλους ευεργέτες του παρελθόντος, οι οποίοι ανέκαθεν υποστήριζαν τον πολιτισμό.

Επίσης, θερμές ευχαριστίες στον καθηγητή Στέφανο Σίνο, ο οποίος έχει την καλοσύνη χθες να μου στείλει το βιβλίο του. Είχε πολύ σημαντική προσφορά στην αναστήλωση των μνημείων του χώρου. Το έργο του είναι σήμερα εδώ, ορατό και παρόν, ακόμα και αν ο ίδιος δεν μπόρεσε να είναι μαζί μας.

Θέλω ακόμα να σταθώ σε μία σημαντική διάσταση αυτού του έργου, στο σύγχρονο δίκτυο πυρόσβεσης, το οποίο είναι τόσο απαραίτητο για να μπορέσουμε να θωρακίσουμε και αυτό το μνημείο, όπως το έχουμε κάνει σε πολλά άλλα, από τον κίνδυνο των πυρκαγιών.

Είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, το οποίο προστατεύει όχι μόνο τις ανθρώπινες ζωές αλλά και το φυσικό περιβάλλον. Πώς, εξάλλου, μπορούμε να μιλήσουμε για τη διατήρηση της πολιτιστικής μας ταυτότητας εάν δεν την προστατεύσουμε από τις σύγχρονες απειλές της κλιματικής κρίσης, κάτι το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο των προτεραιοτήτων μας στο Υπουργείο Πολιτισμού.

Ενσωματώνοντας, τέλος, τον Μυστρά στο ευρύτερο δίκτυο κάστρων της χώρας, νομίζω ότι δημιουργούμε μία από τις πραγματικά πιο συναρπαστικές διαδρομές πολιτιστικού τουρισμού στον κόσμο, ενθαρρύνοντας έτσι τις επαναλαμβανόμενες διαμονές μεγαλύτερης διάρκειας στην Πελοπόννησο, στη Δυτική Ελλάδα, στην Ήπειρο, στα Ιόνια Νησιά. Νομίζω ότι είναι μία διαδρομή την οποία κι εγώ θα ήθελα να καταφέρω να βρω λίγο παραπάνω χρόνο να την ακολουθήσω.

Αλλά και κάτι άλλο, η φροντίδα σε αυτόν τον αρχαιολογικό χώρο δεν σταματά. Εξάλλου, ένα τέτοιο μνημείο, το γνωρίζετε πολύ καλά, οφείλει να συντηρείται διαρκώς. Μέχρι τον Δεκέμβριο θα έχει ολοκληρωθεί, όπως είπε και η κα Υπουργός, η συντήρηση ανεκτίμητων τοιχογραφιών σε τρεις από τους πιο εμβληματικούς ναούς -στην Παντάνασσα, στον Άγιο Δημήτριο, στην Ευαγγελίστρια- και με αυτήν την πρωτοβουλία θα αποκατασταθούν, για να μείνουν ζωντανοί στο αύριο, ανεκτίμητοι διάκοσμοι του 13ου, του 14ου αιώνα.

Με επίκεντρο, εξάλλου, τον Μυστρά, εξελίσσεται, όπως είπα, ο μετασχηματισμός ολόκληρου του νομού Λακωνίας σε κόμβο κουλτούρας και ιστορίας. Στη Σπάρτη προχωρά, ανάμεσα σε άλλα, και η αποκατάσταση του αρχαίου θεάτρου, όπως είπα, ο εκσυγχρονισμός του παλιού αρχαιολογικού μουσείου δίπλα στην ανέγερση του νέου. Ενώ δεκάδες άλλες πρωτοβουλίες δημιουργούν έναν ενιαίο χάρτη πολιτιστικών αξιοθεάτων που διασφαλίζει την ανάπτυξη της Λακωνίας.

Έχει έρθει η ώρα η Λακωνία να μπει για τα καλά στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη. Οι προοπτικές οι οποίες ανοίγονται μπροστά σας είναι πράγματι λαμπρές. Είναι μία περιοχή που τόσα έχει προσφέρει στην πατρίδα και στον κόσμο, περισσότερα ενδεχομένως από όσα έχει λάβει ως αντάλλαγμα.

Όμως, τώρα, με «όχημα» τον πολιτισμό, η οικονομία θα τονωθεί, γιατί κάθε αναστηλωμένο μνημείο, κάθε νέο μουσείο, σύντομα θα μεταφράζεται σε πολύ μεγαλύτερη επισκεψιμότητα, σε πολύ μεγαλύτερη κατά κεφαλή δαπάνη, περισσότερες νέες θέσεις εργασίας, αλυσιδωτά καλύτερες αμοιβές.

Ζητώ λοιπόν από εσάς, τους Λάκωνες, να αγκαλιάσετε τις προσπάθειες αυτές. Καλώ όλους να περιηγηθούν στα συναρπαστικά μονοπάτια του Δεσποτάτου, εδώ όπου περπάτησε -και το λέω με συγκίνηση, την οποία νομίζω ότι όλοι αισθανόμαστε- ο τελευταίος Αυτοκράτορας.

Εξάλλου, δεν είναι τυχαία η μέρα που επιλέξαμε σήμερα, Κωνσταντίνου και Ελένης -χρόνια πολλά σε όλες τις εορτάζουσες και σε όλους τους εορτάζοντες-, για να κάνουμε τα εγκαίνια αυτού του πολύ σημαντικού μνημείου.

Νομίζω ότι όλοι όσοι σταθούν και στην αίθουσα του θρόνου να δουν τα κοστούμια, τις φορεσιές που φορούσαν οι πριγκίπισσες, να δουν το τελετουργικό αυτής της συναρπαστικής αυτοκρατορικής αυλής, θα βιώσουν το πώς το χθες τελικά συνδέεται με το σήμερα.

Νομίζω ότι εδώ, τελικά, συνειδητοποιεί κανείς τι πραγματικά σημαίνει να είσαι Έλληνας, εδώ που ίδρυσε τη φιλοσοφική του σχολή ο Γεώργιος Γεμιστός, δίνοντας τότε τη συνέχεια στη ζωή του έθνους. «Είμαστε Έλληνες κατά την καταγωγή, όπως μαρτυρεί η γλώσσα και η πατροπαράδοτος παιδεία», έγραφε τον 15ο αιώνα, θέτοντας ουσιαστικά τα θεμέλια της σύγχρονης ταυτότητάς μας.

Πέντε αιώνες μετά, ο Παλαμάς στον «Δωδεκάλογο του Γύφτου» μετουσιώνει αυτό το όραμα του φιλοσόφου σε μια ζωντανή πραγματικότητα, αναδεικνύοντας τον Μυστρά ως την αφετηρία του νέου Ελληνισμού. Για να ακολουθήσει αργότερα η Ελένη Αρβελέρ, τεκμηριώνοντας ουσιαστικά ότι το Βυζάντιο δεν υπήρξε μια παρένθεση, υπήρξε ένας αδιάσπαστος, ένας κρίσιμος κρίκος σε αυτή τη συνεχή αλυσίδα του ελληνικού πολιτισμού.

Πρόκειται για μια πολύ «βαριά» ταυτότητα, δεν την επιλέξαμε αλλά την κληρονομήσαμε. Εκείνο το οποίο επιλέγουμε, όμως, είναι πώς θα τιμήσουμε αυτή την πολύτιμη κληρονομιά, με τη δική μας θέση να είναι ξεκάθαρη: χτίζοντας με τη σειρά μας ένα καλύτερο μέλλον, αναδεικνύοντας αυτούς τους τόπους, γιατί ο Μυστράς είναι πραγματικά μια γέφυρα μεταξύ του Βυζαντίου, της Ανατολής και της Δύσης.

Και αυτό ενδεχομένως σημαδιακό για τη θέση της Ελλάδας στον σύγχρονο κόσμο, μια Δυτική χώρα η οποία μπορεί όμως να χτίζει γέφυρες με την Ανατολή, με τη Μέση Ανατολή, με την Αφρική. Αυτή είναι η θέση μας σε έναν κόσμο που αλλάζει, γράφοντας και εμείς με τη σειρά μας την ιστορία, με ορίζοντα την Ελλάδα του 2030.

Θέλω από καρδιάς να πω συγχαρητήρια σε όλους όσοι έκαναν αυτό το σπουδαίο έργο πραγματικότητα. Ξέρω, αγαπητή μου Λίνα, με τι αφοσίωση οι υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού εργάζονται πέρα και πάνω από τα ωράρια και τις τυπικές προδιαγραφές της εργασίας τους, γιατί αγαπάτε πραγματικά αυτό το οποίο κάνετε.

Ως Πρωθυπουργός μπορώ μόνο να σας πω ένα μεγάλο ευχαριστώ για τη σημαντική σας προσφορά, όχι μόνο στον ελληνικό αλλά στον παγκόσμιο πολιτισμό. Να είστε καλά, ευχαριστώ πολύ.