Όσο τα πολιτικά αδιέξοδα μεγαλώνουν, τόσο η καθημερινότητα γεμίζει με κανόνες παραλογισμού. Κριτήρια που δεν μοιάζουν με κανόνες ζωής αλλά με κανονισμούς διαχείρισης ενόχλησης. Έτσι καθιερώνεται ο κοινωνικός αυτοματισμός: ο καθένας μόνος του, απέναντι σε όλους τους άλλους, με την εξουσία να παριστάνει τον διαιτητή και ταυτόχρονα τον σκηνοθέτη της σύγκρουσης.

Η κυβέρνηση συνδράμει ενεργά σε αυτό. Όχι μόνη της. Μαζί της και μια αντιπολίτευση που έχει ξεχάσει πώς αρθρώνεται πολιτική πρόταση. Που περιορίζεται στην πολιτικολογία του αυταπόδεικτου. Στις γενικότητες, στις κοινοτοπίες, στα «πρέπει» χωρίς «πώς» και στα «δίκαια αιτήματα» χωρίς σχέδιο σύγκρουσης. Έτσι, ακόμη και μια κυβέρνηση με εγκληματικές πολιτικές μπορεί να ανανεώνει τον χρόνο της, ακριβώς επειδή γνωρίζει ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν βρίσκει πολιτική έκφραση. Δεν βρίσκει κόμμα. Δεν βρίσκει συλλογικό νου.

Αυτό που συμβαίνει σήμερα με τους αγρότες είναι η πιο καθαρή αποτύπωση αυτής της συνθήκης. Από τη μία, η κοινωνία αναγνωρίζει μαζικά το δίκιο τους. Από την άλλη, η ίδια κοινωνία ζητά η διαμαρτυρία να μην ενοχλεί. Να μην πιέζει. Να μην κοστίζει. Να μην διαταράσσει τη μικρή ιδιωτική βολή της

 καθημερινότητας. Το γνωστό «ναι μεν, αλλά».

Εδώ ακριβώς βρίσκεται η νίκη της εξουσίας. Στο να μετατρέπει κάθε συλλογική διεκδίκηση σε πρόβλημα μορφής. Όχι περιεχομένου. Να αποσπά την προσοχή από την αιτία και να την καθηλώνει στο σύμπτωμα. Από το γιατί διαμαρτύρονται, στο πώς διαμαρτύρονται. Από τη λεηλασία της παραγωγής, στο μποτιλιάρισμα της εθνικής οδού.

Το ίδιο έργο το είδαμε και μετά το έγκλημα στα Τέμπη. Μαζικές διαδηλώσεις, κοινωνικό σοκ, και αμέσως μετά δηλητηρίαση της κοινής γνώμης με ψευδή διλήμματα, κατασκευασμένες αμφιβολίες, τεχνικές λεπτομέρειες που πνίγουν την ουσία. Είναι η παλιά, δοκιμασμένη προπαγάνδα, αν δεν μπορείς να αρνηθείς το γεγονός, θόλωσε το νόημά του.

Στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, η χώρα παρακολουθεί ένα θέατρο παραλόγου. Όχι μόνο για τα γεγονότα, αλλά για τον τρόπο που επιχειρείται η αποπροσανατόλιση. Δεν συζητάμε για το πώς λεηλατήθηκε δημόσιο χρήμα, αλλά για το αν ο «Φραπές» είναι όντως ο Φραπές. Αν είναι καφές στιγμιαίος ή εσπρέσο. Αν πίνετε με ζάχαρη ή με στέβια. Η εξουσία γνωρίζει καλά ότι όταν η κοινωνία συζητά τις ανθυπολεπτομέρειες, δεν προλαβαίνει να δει τη λεηλασία.

Ας επιστρέψουμε όμως στους αγρότες.

Οι σημερινές αγροτικές κινητοποιήσεις έχουν δύο ποιοτικά χαρακτηριστικά που τρομάζουν το σύστημα. Πρώτον, οι εκπρόσωποί τους δεν θυμίζουν τους παλιούς αγροτοσυνδικαλιστές της κομματικής πελατείας. Είναι άνθρωποι που γνωρίζουν το αντικείμενο, μιλούν συγκεκριμένα, δεν παπαγαλίζουν γραμμές. Δεύτερον, τα κόμματα αδυνατούν να τους καπελώσουν. Όχι από επιλογή, αλλά από ανικανότητα. Έχουν ξεχάσει πώς γίνεται αντιπολίτευση που συγκρούεται. Περιορίζονται σε βιντεάκια συμπάθειας και δηλώσεις «κατανόησης», σαν ρεπόρτερ κοινωνικών θεμάτων.

Η κοινωνία, από την πλευρά της, στέκεται δίπλα στους αγρότες με αστερίσκους. Σαν να λέει: «μαζί σας, αλλά μην ακουστείτε πολύ». Όμως κάθε διαμαρτυρία υπάρχει μόνο επειδή ασκεί κόστος. Οι δάσκαλοι πιέζουν με απώλεια μαθημάτων. Οι εργαζόμενοι με απεργία. Οι αγρότες δεν έχουν εργοστάσιο να κλείσουν. Έχουν δρόμους. Και τους κλείνουν.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης το γνωρίζει. Γι’ αυτό μιλά καθημερινά για «όρια». Όχι όρια πολιτικής, αλλά όρια ανοχής. Διαμορφώνει πρώτα στην κοινή γνώμη το αόρατο όριο και μετά στέλνει τα ΜΑΤ να το επιβάλουν. Έτσι λειτουργεί ο κοινωνικός αυτοματισμός: η καταστολή παρουσιάζεται ως κοινή λογική.

Όμως το πρόβλημα των αγροτών δεν είναι συγκυριακό. Δεν είναι απλώς οι καιρικές συνθήκες ή οι κακές χρονιές. Είναι ένας τυφώνας πολιτικών επιλογών που ακούει στο όνομα Ευρωπαϊκή Ένωση και Κοινή Αγροτική Πολιτική.

Η ΚΑΠ δεν σχεδιάστηκε για να στηρίξει τον μικρό παραγωγό. Σχεδιάστηκε για να αναδιαρθρώσει την παραγωγή με όρους αγοράς. Να μειώσει τους αγρότες, να συγκεντρώσει τη γη, να μετατρέψει την τροφή σε χρηματιστηριακό προϊόν. Οι επιδοτήσεις δεν αφορούσαν την ποιότητα, ούτε το προϊόν, αλλά τα στρέμματα. Όχι το τι παράγεις, αλλά πόσο χώρο καταλαμβάνεις.

Έτσι γεννήθηκε μια παρασιτική λογική. Καλλιέργειες καταστράφηκαν στο όνομα του ευρωπαϊκού καταμερισμού. Καπνά, ζαχαρότευτλα, αλιεία. Οι αγρότες επιδοτούνταν για να μην παράγουν. Οι ψαράδες για να καταστρέψουν τα καΐκια τους. Το τυράκι ήταν η επιδότηση. Η φάκα ήταν η εξάρτηση.

Σήμερα, η ίδια πολιτική επιστρέφει σε πιο βίαιη μορφή. Οι αγρότες βρίσκονται στο έλεος των καρτέλ φυτοφάρμακα, λιπάσματα, σπόροι με δικαιώματα, πανάκριβη ενέργεια. Οι ενδιάμεσοι δεκαπλασιάζουν την τιμή από το χωράφι στο ράφι. Μια νεαρή αγρότισσα λέει ότι χρειάζεται να πουλήσει 16 κιλά στάρι για να αγοράσει έναν καφέ. Κι εμείς συζητάμε αν έκλεισε ο δρόμος για μισή ώρα.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, έρχεται και η συμφωνία Mercosur. Ελεύθερο εμπόριο με χώρες όπου το κόστος παραγωγής είναι ασύγκριτα χαμηλότερο, τα εργασιακά δικαιώματα ανύπαρκτα και οι περιβαλλοντικοί κανόνες διακοσμητικοί. Η ευρωπαϊκή γεωργία καλείται να ανταγωνιστεί προϊόντα που παράγονται με όρους αποικίας. Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο: οι μικροί θα χαθούν, οι μεγάλοι θα αντέξουν, οι πολυεθνικές θα θριαμβεύσουν.

Δεν πρόκειται για θεωρία συνωμοσίας. Πρόκειται για αποπαραγωγικοποίηση. Για μια στρατηγική που μετατρέπει τη χώρα σε τουριστικό θέρετρο και υπηρεσιακό παράρτημα. Η αγροτική γη εγκαταλείπεται, απαξιώνεται και στο τέλος θα παραδοθεί σε εταιρείες. Ο Έλληνας δεν θα έχει σχέση με την παραγωγή της τροφής του. Θα καταναλώνει τυποποιημένα προϊόντα και θα εργάζεται εποχικά, φθηνά και αναλώσιμα.

Αυτοί που θα επιβιώσουν θα είναι οι «Φραπέδες» του συστήματος. Οι μεσάζοντες, οι εργολάβοι, οι διαχειριστές της φτώχειας. Όσοι θεωρούν ότι το πρόβλημα είναι το κλείσιμο των δρόμων αγνοούν ότι ο δρόμος έχει ήδη τελειώσει, δεν υπάρχει .

Η Ενωμένη Ευρώπη διαβέβαιώνει ότι αγαπά τον αγρότη, αρκεί ο αγρότης να μην καλλιεργεί, να μην διαμαρτύρεται, να μην ζητεί επιβίωση και να μην υπάρχει.
Διότι ο ιδανικός αγρότης είναι εκείνος που έχει χωράφι, αλλά το χωράφι δεν έχει αγρότη.

Στο τέλος, θα μας πουν ότι δεν χάθηκε η γεωργία. Απλώς μετακόμισε.
Στις διαφημίσεις.
Στα ντοκιμαντέρ.
Στα μουσεία λαϊκού πολιτισμού.
Και κάπου εκεί, ανάμεσα σε έναν φραπέ χωρίς καφέ και μια Ευρώπη χωρίς παραγωγή, θα μας ζητήσουν να χειροκροτήσουμε την ανάπτυξη.