Δεν είναι η πρώτη φορά που ένας πόλεμος παρουσιάζεται ως “αναγκαίος” και αποδεικνύεται αποκαλυπτικός. Όχι για τους λόγους που επικαλούνται οι κυβερνήσεις, αλλά για εκείνους που αποφεύγουν να πουν. Γιατί κάθε σύγκρουση αυτού του τύπου λειτουργεί σαν ακτινογραφία, δείχνει τι πραγματικά ισχύει πίσω από τις λέξεις, ποιος μπορεί και ποιος δεν θέλει, ποιος μιλά και ποιος τελικά πράττει.

Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν –όπως κι αν βαφτιστεί– δεν είναι ένα ακόμη επεισόδιο “έντασης” στη Μέση Ανατολή. Είναι μια δοκιμή αντοχής του ίδιου του διεθνούς συστήματος. Κι αν κάτι αποκαλύπτει με σχεδόν κυνική καθαρότητα, είναι ότι το περίφημο “πολυπολικό σύστημα” υπάρχει κυρίως ως προσδοκία – όχι ως πραγματικότητα.

Γιατί αν υπήρχε, θα βλέπαμε αλλιώς τα πράγματα.

Θα βλέπαμε τη Ρωσία και την Κίνα να στέκονται στρατιωτικά δίπλα στο Ιράν. Θα βλέπαμε οργανισμούς όπως οι BRICS ή η SCO να αποκτούν υπόσταση πέρα από τις κοινές δηλώσεις. Θα βλέπαμε, εν τέλει, ένα αντίπαλο δέος να λειτουργεί.

Αντί γι’ αυτό, βλέπουμε σιωπή. Ή, για να είμαστε ακριβείς, βλέπουμε διπλωματία.

Και η διπλωματία, όπως πάντα, είναι ο ευγενικός τρόπος να πεις “δεν θα πολεμήσω για σένα”.

Η Ρωσία, βυθισμένη στο ουκρανικό μέτωπο, κάνει αυτό που έκανε πάντα στις μεγάλες συγκρούσεις, υπολογίζει. Δεν είναι ρομαντική δύναμη, ούτε ιδεολογική. Είναι αυτοκρατορική. Και οι αυτοκρατορίες δεν αυτοκτονούν από αλληλεγγύη. Χρειάζεται το Ιράν, αλλά όχι τόσο ώστε να ανοίξει δεύτερο μέτωπο με τις ΗΠΑ. Προτιμά έναν σύμμαχο εξαρτημένο, παρά έναν πόλεμο ανεξέλεγκτο.

Η Κίνα από την άλλη δεν βιάζεται. Δεν πολεμά σχεδόν ποτέ όταν μπορεί να περιμένει. Η στρατηγική της δεν γράφεται σε στρατιωτικά δόγματα αλλά σε εμπορικές ροές. Το Ιράν είναι κρίσιμο κομμάτι ενός μεγαλύτερου παζλ, αλλά όχι το μοναδικό. Πετρέλαιο έρχεται κι από αλλού. Διαδρομές ανοίγουν και κλείνουν. Αυτό που δεν θέλει το Πεκίνο είναι αποσταθεροποίηση που δεν μπορεί να ελέγξει.

Και κυρίως, δεν θέλει να παίξει το παιχνίδι των ΗΠΑ με τους όρους των ΗΠΑ.

Έτσι, αντί για σύγκρουση, επιλέγει τη φθορά. Αντί για ρήξη, την αναμονή. Αντί για νίκη, την εξάντληση του αντιπάλου.

Είναι μια στάση που δεν εντυπωσιάζει, αλλά συχνά κερδίζει.

Όσο για τους υπόλοιπους, τις χώρες του Κόλπου, τις περιφερειακές δυνάμεις, τα “μπλοκ” που υποτίθεται συγκροτούνται, η εικόνα είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική. Όλοι μιλούν για συνεργασίες, αλλά πράττουν με γνώμονα την επιβίωση. Το Αζερμπαϊτζάν συνεργάζεται με εκείνους που του δίνουν ρόλο. Η Σαουδική Αραβία ισορροπεί. Τα Εμιράτα επενδύουν. Κανείς δεν θυσιάζεται.

Η γεωπολιτική δεν έχει φίλους. Έχει συμφέροντα με ημερομηνία λήξης.

Και κάπου εκεί καταρρέει και η μεγάλη ψευδαίσθηση, ότι οι διεθνείς οργανισμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως ενιαία υποκείμενα. Οι BRICS δεν είναι συμμαχία. Είναι μια συγκυριακή σύμπτωση συμφερόντων. Η SCO δεν είναι ΝΑΤΟ της Ανατολής. Είναι φόρουμ διαχείρισης αντιθέσεων.

Όταν έρχεται η κρίσιμη στιγμή, το κράτος επιστρέφει στον εαυτό του.

Το Ιράν λοιπόν μένει μόνο του , όχι επειδή δεν έχει συμμάχους, αλλά επειδή κανείς δεν έχει λόγο να πεθάνει γι’ αυτό.

Και οι ΗΠΑ; Κάνουν αυτό που κάνουν πάντα οι μεγάλες δυνάμεις σε φάση σχετικής παρακμής, προσπαθούν να ελέγξουν τον κόσμο όχι απαραίτητα κατακτώντας τον, αλλά κόβοντας τις συνδέσεις του. Ενέργεια, μεταφορές, διάδρομοι. Όχι εδάφη – ροές.

Αν ελέγχεις τις ροές, ελέγχεις το μέλλον.

Γι’ αυτό το Ιράν έχει σημασία. Όχι ως χώρα, αλλά ως κόμβος. Αν κλείσει, κλείνει μαζί του ένας ολόκληρος χάρτης.

Κι έτσι φτάνουμε στο ουσιώδες, ο πόλεμος αυτός δεν είναι για το παρόν. Είναι για το μέλλον που ετοιμάζεται χωρίς θόρυβο. Ένα μέλλον όπου η ισχύς δεν θα φαίνεται απαραίτητα στα πεδία των μαχών, αλλά στους χάρτες των εμπορικών διαδρομών.

Και σε αυτό το μέλλον, οι “σύμμαχοι” θα συνεχίσουν να είναι χρήσιμοι – μέχρι να πάψουν να είναι.

Όπως πάντα.