Του Άγη Βερούτη
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έγραψε, χωρίς να το θέλει, τη συνέχεια στα δύο προηγούμενα άρθρα της στήλης. Αφού είδαμε πώς η Παγκοσμιοποίηση μετέτρεψε την οικονομική αλληλεξάρτηση σε όπλο και πώς η Κίνα πέρασε από το εργοστάσιο στο γραφείο του CEO, ήρθε η ώρα των Βρυξελλών να κοιτάξουν το ισοζύγιο και να το βρουν να χωλαίνει.
Το 2025 το εμπορικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Κίνα έφτασε περίπου τα 360 δισ. ευρώ, δηλαδή ένα δισεκατομμύριο τη μέρα. Η πρόεδρος της Κομισιόν το ονόμασε "δεύτερο κινεζικό σοκ" και μίλησε ανοιχτά για ευρωπαϊκή αποβιομηχάνιση. Καλά ξυπνητούρια στις Βρυξέλλες! Ο λογαριασμός όμως άρχισε να ανεβαίνει όταν οι Ευρωγραφειοκράτες αποφάσισαν να κυνηγήσουν την ευρωπαϊκή βιομηχανία μέχρις εξαφανίσεως με κανονισμούς και μη αδειοδοτήσεις.
Όπως είχε διηγηθεί ο ίδιος ο Ευάγγελος Μυτιληναίος στο περσινό συνέδριο του Economist, με την ιδιότητα του προέδρου της Eurometaux, της ένωσης των ευρωπαϊκών βιομηχανιών μη σιδηρούχων μετάλλων, είχε ρωτήσει πριν από περίπου μία δεκαετία μια υψηλόβαθμη Ευρωπαία γραφειοκράτη αν η Ευρώπη ήθελε να φύγουν οι βιομηχανίες από το έδαφός της. "Ακριβώς αυτό θέλουμε να συμβεί!" του απάντησε, κατά την αφήγησή του.
Μια δεκαετία αργότερα, η Ευρώπη πληρώνει τις παρανοϊκές επιλογές ανθρώπων τέτοιου φυράματος, οι οποίοι βρέθηκαν στους διαδρόμους της εξουσίας στις Βρυξέλλες και μετέτρεψαν τα κοινωνικά τους κόμπλεξ σε ευρωπαϊκή νομοθεσία και κανονισμούς. Η σχεδόν παρασιτική επικράτηση των γραφειοκρατών που αποστρέφονται οτιδήποτε έχει να κάνει με βαριά βιομηχανία και μεταποίηση άφησε την Ευρώπη να φτάσει σε εμπορικό έλλειμμα €1 δισ. την ημέρα, μαζί με δισεκατομμύρια κοινωνικού κόστους, επιδομάτων, πακέτων στήριξης και δανεικού χρήματος για να συγκρατηθεί η παρακμή που προκάλεσαν τα δυσθεώρητα εμπόδια τα οποία η ίδια έστησε απέναντι στη δική της παραγωγή.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η τιμωρητική επιβάρυνση του ηλεκτρικού ρεύματος από το κόστος των δικαιωμάτων CO₂, πάνω στο ήδη ακριβό φυσικό αέριο, σε μια αγορά όπου για πολλές ώρες η ακριβότερη μονάδα αερίου καθορίζει την τιμή για όλους. Με τέτοιο μηχανισμό, η μη ανταγωνιστική ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν ήταν ατύχημα. Ήταν το παραδοτέο.
Πίσω από το €1 δισ. ημερήσιου ελλείμματος με την Κίνα υπάρχουν εργοστάσια που περιόρισαν την παραγωγή τους, γραμμές που έκλεισαν, επενδύσεις που πήγαν σε άλλες ηπείρους και τεχνίτες που έμαθαν ότι η "πράσινη μετάβαση" γίνεται πολύ ευκολότερα στις παρουσιάσεις της Κομισιόν παρά στο σπίτι τους. Σε ένα ταξίδι μου στη Γερμανία έτυχε να συναντήσω έναν από αυτούς, που βρέθηκε να οδηγεί ταξί ενώ προηγουμένως ήταν υψηλόβαθμος τεχνικός παραγωγής. Η αντισυστημικότητα που έβγαλε πρώτη την AfD στις πρόσφατες εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ δεν θα μου έκανε εντύπωση αν τροφοδοτείται από την οικονομική περιθωριοποίηση σημαντικού μέρους του πληθυσμού και από την περιφρόνηση που εισπράττει όποιος αρνείται να χειροκροτήσει τη γερμανική woke agenda.
Το πρώτο κινεζικό σοκ χτύπησε κυρίως ώριμους κλάδους εντάσεως εργασίας, από τα κλωστοϋφαντουργικά μέχρι τα καταναλωτικά ηλεκτρονικά, και πήρε μαζί του μπάλα ολόκληρες στρατιές καλά αμειβόμενων βιομηχανικών θέσεων. Το δεύτερο σοκ έρχεται τώρα με ηλεκτρικά αυτοκίνητα σε τιμές ευρωπαϊκής μοτοσυκλέτας, με μπαταρίες, με φωτοβολταϊκά, όπου η Κίνα ελέγχει πάνω από το 80% των βασικών σταδίων της παγκόσμιας παραγωγής, αλλά και με μηχανήματα και προηγμένη τεχνολογία. Απειλεί κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, μαζί με τους μηχανικούς, τους προμηθευτές και την έρευνα που τους ακολουθούν. Η Κίνα δεν ανταγωνίζεται πλέον το ευρωπαϊκό μεροκάματο. Ανταγωνίζεται την ίδια την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Για χρόνια η Κομισιόν και οι εθνικές κυβερνήσεις πίστευαν ότι η Ευρώπη μπορούσε να είναι μαλθακή, να καταναλώνει μόνο, χωρίς να παράγει τίποτε ουσίας, και να νομοθετεί χωρίς να ανταγωνίζεται στον οικονομικό στίβο, λες και κάποιος μας χρώσταγε να μας κουβαλάει. Φόρτωσαν στον Ευρωπαίο παραγωγό ακριβή ενέργεια, αργές άδειες, ακριβή χρηματοδότηση και ένα δάσος παρανοϊκών κανονισμών, ενώ το εισαγόμενο προϊόν περνούσε στο ράφι χαμογελαστό και χωρίς εμπόδια, στο όνομα του ελεύθερου παγκόσμιου εμπορίου. Αν ήταν φθηνό, όλα πήγαιναν καλά. Αν ήταν κινεζικό και φθηνό, πήγαιναν ακόμη καλύτερα!
Το Πεκίνο είχε άλλο στόχο, ξεκάθαρο. Χρηματοδότησε εργοστάσια, έφτιαξε υποδομές, δημιούργησε οικοσυστήματα εφοδιαστικής αλυσίδας δίπλα στην παραγωγή και χρησιμοποίησε τις κρατικές προμήθειες για να στηρίξει τις εξαγωγές του. Ο στόχος δεν ήταν μυστικός: παραγωγή, τεχνολογία, αγορά. Οι Βρυξέλλες το έλεγαν στρέβλωση. Οι Κινέζοι το έλεγαν σχέδιο.
Το ευρωπαϊκό μοντέλο είχε βέβαια και προσωρινά κερδισμένους. Οι εισαγωγείς γέμισαν τα ράφια, μεγάλες εταιρείες μετέφεραν την παραγωγή τους και βελτίωσαν τα περιθώριά τους, οι καταναλωτές αγόρασαν φθηνότερα και οι κυβερνήσεις χάρηκαν με τον χαμηλό πληθωρισμό. Το πραγματικό κόστος ήρθε αργότερα, σε χαμένες θέσεις εργασίας, σε οικονομικά ασθενέστερες περιφέρειες, σε παραγωγική εξάρτηση από τρίτες χώρες και σε δημόσιο χρήμα που δανειζόμασταν ως Ευρώπη για να σωθούν όσα γκρεμίδια απέμειναν. Τα κέρδη είχαν ονοματεπώνυμο εισαγωγέα. Το κόστος πέρασε, ως συνήθως, στους Ευρωπαίους φορολογουμένους χωρίς καν να ερωτηθούν.
Μαζί με ένα εργοστάσιο που κλείνει, κλείνουν και οι μικροί προμηθευτές του, τα συνεργεία και οι μεταφορικές, ενώ χάνεται και η πιθανότητα να βρει το παιδί μιας βιομηχανικής πόλης αξιοπρεπή δουλειά στον τόπο του. Ύστερα οι Βρυξέλλες κοιτούν τις δημοσκοπήσεις με το βλέμμα της αγελάδας και διερωτώνται πού βρέθηκε τόσος θυμός.
Καμία γραμμή παραγωγής δεν ξανανοίγει με υπουργική απόφαση. Όταν χαθούν οι προμηθευτές, τα εργαλεία, οι ειδικευμένοι εργαζόμενοι και η γνώση της παραγωγής, το βιομηχανικό οικοσύστημα δηλαδή, χρειάζονται πολλά χρόνια και πολύ χρήμα για να ξαναστηθούν. Γι’ αυτό το φθηνό εισαγόμενο κινεζικό προϊόν δεν κερδίζει μόνο μερίδιο αγοράς. Αφαιρεί από τον ντόπιο ανταγωνιστή τη δυνατότητα να επιστρέψει.
Τώρα όμως η πίεση μεγαλώνει, καθώς σε αρκετούς βιομηχανικούς κλάδους η κινεζική παραγωγική δυναμικότητα ξεπερνά όσα μπορεί να απορροφήσει η εσωτερική της αγορά. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υψώνουν εμπορικά τείχη και στηρίζουν ανοιχτά τα δικά τους εργοστάσια. Η πλούσια και σχετικά ανοιχτή ευρωπαϊκή αγορά βρίσκεται ακριβώς απέναντι, μαλθακή, με το πορτοφόλι στο χέρι και 27 κυβερνήσεις να συζητούν ποια επιτροπή είναι αρμόδια γι’ αυτά τα πράματα.
Η Κομισιόν υπόσχεται τώρα ότι θα χρησιμοποιήσει "όλα τα εργαλεία" και σχεδιάζει ευρωπαϊκό φορέα για την εξασφάλιση και αποθήκευση κρίσιμων πρώτων υλών. Άντε πάλι! Θα καταλήξουμε να έχουμε μια πολύ καλύτερα οργανωμένη εξάρτηση από τα κινεζικά εργοστάσια.
Ούτε οι δασμοί χτίζουν εργοστάσια. Αγοράζουν ίσως λίγο χρόνο. Αν μείνουμε σε αυτούς, ο Ευρωπαίος καταναλωτής θα πληρώνει ακριβότερα και ο Ευρωπαίος βιομήχανος θα περιμένει ακόμη την άδεια, τη σύνδεση με το δίκτυο και μια τιμή ρεύματος που να μην αλλάζει μαζί με τον καιρό. Απλώς θα έχουμε κάνει την εξάρτηση ακριβότερη. Ευρωπρόοδος κι αυτή.
Όποιος πουλάει στην ευρωπαϊκή αγορά πρέπει να επιβαρύνεται με αντίστοιχο κόστος άνθρακα και να ελέγχεται με τους ίδιους κανόνες ασφάλειας. Αν θέλουμε να είμαστε woke, ας είμαστε απέναντι σε όλους εξίσου. Όποιος επιδοτεί κρατικά τα εργοστάσιά του για να αδειάσει τα ευρωπαϊκά εργοστάσια πρέπει να πληρώνει στην είσοδο. Και αν πουλά τεχνητά φθηνά για να βγάλει τον Ευρωπαίο ανταγωνιστή από τη μέση, ο δασμός πρέπει να πονάει όσο και η ζημιά.
Το ευρωπαϊκό χρήμα πρέπει να καταλήγει σε ευρωπαϊκά εργοστάσια, όχι σε εισαγόμενα μηχανήματα με αναμνηστική πλακέτα, και η ευρωπαϊκή βιομηχανία χρειάζεται επιτέλους ανταγωνιστική ενέργεια. Σήμερα οι άδειες κληρονομούνται συχνότερα από όσο εκδίδονται.
Η βιομηχανική ανεξαρτησία κοστίζει περισσότερο από μια παραγγελία στο Temu. Η εξάρτηση όμως κοστίζει περισσότερο όταν έρχεται η κρίση και ανακαλύπτεις ότι ο προμηθευτής κρατάει και τον διακόπτη και εσύ τους ανέργους.
Για την Ελλάδα, η ευρωπαϊκή επαναβιομηχάνιση ανοίγει χώρο σε κλάδους όπου ήδη έχουμε βάση: αμυντική βιομηχανία, ναυπηγεία, αλουμίνιο, καλώδια, φάρμακα και επεξεργασία ορυκτών πρώτων υλών. Για να πάρουμε μερίδιο, χρειάζονται βιομηχανικές περιοχές που να μην ανήκουν όλες σε ένα fund, δίκτυα, φθηνότερη ενέργεια και σταθεροί κανόνες. Αν εμφανιστούμε μόνο με κατάλογο επιδοτήσεων και τρεις υπουργούς κοστουμαρισμένους για τη φωτογραφία, θα εισαγάγουμε και την ευρωπαϊκή επαναβιομηχάνιση έτοιμη από το εξωτερικό.
Το Πεκίνο έκανε όσα όφειλε για την Κίνα. Οι ευρωπαϊκές ηγεσίες, από την άλλη, παρέδωσαν την παραγωγή, κράτησαν τους κανονισμούς και τώρα ετοιμάζονται να επιδοτήσουν και τη ζημιά, για να μη σκάσει στα χέρια τους η δυναμίτιδα.
Mouth-breathers.
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.
